مؤلف: استاد علیرضا اعرافی
مقرّر: سید عنایتالله کاظمی
ناظر: احمد عابدین زاده
میزان پیشرفت: اتمام یافته
معرفی کوتاه
نوشته حاضر در 3 فصل نگارش شده است.
فصل اولبه کلیات بحث همانند: پیشینه، مفهوم شناسی، جایگاه بحث در مکتب فقهی امامیه و بیان اهم آراء فقها درباره حکم انتفاع به میته و تکسب به آن اختصاص دارد. در فصل دوم به بررسی ادله «حکم انتفاع و تکسب به میته» میپردازد. و در نهایت فصل سوم به بررسی دو موضوع مرتبط با «میته» یعنی بحث «پیوند اعضا» و «خریدوفروش اعضا» اختصاص دارد.
درنهایت بهاختصار باید گفت: قول به جواز انتفاع به میته ترجیح دارد و چون وجود منفعه محلله عقلاییه مجوز بیع است پس خرید و فروش میته به قصد آن انتفاعات بلااشکال خواهد بود.
معرفی مفصل
این نوشته در 3 فصل نگارش شده است.
فصل اولبه موضوعاتی مانندپیشینه بحث میته، شناخت ماهیت و مفهوم میته، جایگاه بحث درمکتب فقهی امامیه و بیان اهم آراء فقها درباره حکم انتفاع به میته و تکسب به آن اختصاص دارد.
فصل دومدر 2 مقام به بررسی «ادله حکم انتفاع و تکسب به میته» میپردازد. در مقام اول، مخالفان بر حرمت انتفاع به میته به ادلهای از آیات(3آیه) و روایات(7 روایت) تمسک کردهاند که تنها یک روایت به لحاظ سند و دلالت، تام است. موافقین انتفاع به میته، ضمن رد ادله قرآنی مخالفین، به 5روایت بر جواز انتفاع به میته تمسک نمودهاند که جواز فیالجملهای بر انتفاع به میته در غیر موارد مشروط به طهارت از این روایات به دست میآید. بنابراین نوعی تعارض میان روایت مجوزه و مانعه پدید میآید. برای رفع تعارض 6راهحل ارائه شده است که از این میان، تنها یک وجه یعنی«حمل اخبار مانعه بر کراهت» مقبول است. در مقام دوم، مهمترین ادله مخالفین تکسب به میته، تمسک به روایاتی است که از مجموع آنها تنها بطلان بیع و تکسب به میته به دست میآید نه حرمت تکلیفی؛ بهعلاوه ادله موافقین، ترجیح بیشتری داشته و دلالت برخی از روایات در جواز بیع میته، فیالجمله تام است گرچه این جواز، مشروط به «اعلام به میته بودن» است.
فصل سوم،به بررسی دو موضوع مرتبط با «میته» یعنی بحث «پیوند اعضا» و« خرید وفروش اعضا» اختصاص دارد. مخالفین پیوند اعضا، با تمسک به روایاتی، به نجاست و میته بودن عضو پیوندی حکم و پیوند اعضا را حرام میدانند. اما موافقین بر اساس برخی روایات، جواز پیوند دندان از میته به انسان را ثابت کرده و معتقدند با تنقیح مناط یا الغای خصوصیت در پیوند سایر اعضا میتوان به این روایات تمسک نمود. بهعلاوه عناوینی مانند حفظ جان انسان و حیات دوباره بخشیدن به او در تزاحم با ادله حرمت است که از باب اهمیت حفظ جان انسان، مقدم بر ادله حرمت است. در موضوع«خرید و فروش اعضا» نیز بهاختصار باید گفت: قول به جواز انتفاع به میته ترجیح دارد و چون وجود منفعه محلله عقلاییه مجوز بیع است پس خرید و فروش میته به قصد آن انتفاعات بلااشکال خواهد بود.
این نوشتار، مطالب درس خارج فقه استاد آیتالله اعرافی(زیدعزه)است که تحقیق و نگارش آن توسط آقای سید عنایتالله کاظمی با نظارت آقای عابدین زاده در 110 صفحه برای گروه فقه موسسه اشراق و عرفان انجام و به اتمام رسیده است.