محورهای سخنرانیروز پرستارنهضت سوادآموزیمیلاد عیسی مسیح (ع)فاطمیه
|
|
|
سخنرانی جمعه آیتالله اعرافی
بسمالله الرحمن الرحیم
الحمدلله والصلاه والسلام علی سیدنا و نبینا ابی القاسم المصطفی محمد و علی آله الاطیبین سیما بقیه الله فی الارضین. اعوذ بالله من الشیطان الرجیم بسمالله الرحمن الرحیم يا أَيُّهَا الَّذينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ حَقَّ تُقاتِهِ وَ لا تَمُوتُنَّ إِلاَّ وَ أَنْتُمْ مُسْلِمُونَ[1] عباد الله اوصیکم و نفسی بتوی الله و ملازمه امره و مجانبه نهیه.
توصیه به تقوا
روز عزیز و شریف جمعه است و به دلیل شرایط کرونایی همچنان نماز بزرگ عبادی اجتماعی و سیاسی برگزار نمیشود و از این طریق عرض ادب و ارادت داریم خدمت همه بینندگان و شنوندگان عزیز و آرزوی توفیق و سلامت برای همه شما و آرزوی مغفرت واسعه برای درگذشتگان و شهدا و همه ذوی الحقوق که از میان رفتهاند. بر اساس سنت پایدار در روز جمعه باید همدیگر را به تقوای الهی توصیه کنیم و توصیه به تقوا را مهم بشماریم. این توصیه به تقوا بهعنوان عنصر مهم در خطابات نماز جمعه و روز جمعه مقوله بسیار مهم و راهبردی و اساسی به شمار میآید و نباید گوینده و شنونده آن را امری صوری و تشریفاتی تلقی کنیم. هم کسی که لب به توصیه تقوا میگشاید مسئولیت سنگینی دارد هم کسانی که میشنوند تقوا را باید در تمام زندگی و تمام قلمروها و ساحتها هم بفهمیم و بشناسیم هم بهکارگیریم. تقوای الهی سپر استوار آدمی در برابر هجوم شیطان و وسوسههای نفسانی است. ما در معرض هزار خطر هستیم. هجمهها و حملههای شیطانی از درون و برون همواره ما را تحدید میکند. همه ما در معرض این تحدید هستیم. وسوسههای دنیوی و مالی و شهوانی و هجومهای شیطان به روح و جان ما مستمر و دائمی است و به همین دلیل باید متذکر باشیم و خویشتن را به مراقبت و محاسبت و نگهداری خویش بیندیشیم و آن را غفلت نکنیم و هم اینکه یکدیگر را به تقوای الهی سفارش کنیم. امیدواریم خداوند دریچههای حکمت و خشیت و خویشتنداری و تقوا را به روی ما بگشاید و ما را از همه وسوسهها و مهلکهها مصون دارد.
در نوبتهایی پیشین عرض کردیم در برابر خداوند انبیاء و اولیاء و ائمه هدی و فاطمه زهرا سلاماللهعلیها وظایفی داریم. اولین وظیفه بهعنوان یک وظیفه عقلی و دینی معرفت الله بود. معرفت النبی و معرفت الامام و معرفت الولی بود. این شناخت سنگ بنای سازمان شخصیت درست و صحیح ماست و ما همه موظفیم پایههای معرفتمان نسبت به خدا و برگزیدگانش و اولیاء الهی درست به دست بیاوریم و شناخت را مبدأ همه تحولات باید به شمار آورد.
محبت به اولیاء الهی
دومین وظیفه عشق و علاقه و مودت و محبت و دوستی نسبت به اولیاء الهی بود که در جلسات قبل هم از آن سخن گفتیم. مقوله محبت و علاقه و دوستی و عشق در ساختار شخصیت انسان بسیار مهم است. بخش مهمی از شخصیت ما در چهارچوب و زنجیره علاقهها و رشتههای ما شکل میگیرد. این محبتها و رشتههای علاقه است که ما را به این سمت و آن سمت میبرد. اگر در مدار عشق درست قرار گرفتیم سامانه شخصیت ما بر اساس آن شکل میگیرد. اگر هم در مدار عشق باطل قرار گرفتیم حتماً در مسیر ناصوابی حرکت خواهیم کرد. عشقها و علاقههای انسان به دو گروه اصلی تقسیم میشود. عشقها و علاقهها و محبتهای درست و صحیح و سازنده و محبتها و عشقهای مخرب و ویرانگر.
عشق و محبت درست و اصیل و پایدار عشق و محبتی است که به خداوند منتهی شود زیرا حقیقت اصلی در خدا تجسم پیداکرده است. خدا مبدأ همه زیباییها و کمالات و شکوه و عظمت در عالم است. اگر کسی درست معرفت را پیدا کرد در دل کانونی از عشق و محبت به خدا شکل میگیرد بقیه محبتها و عشقها و علاقههای ما اگر در مدار کانون خدا بود در دامنه آن محبت الهی بود ارزشمند و پایدار و نجاتبخش و رهاییبخش میشود؛ بنابراین محبت درست و حقیقی آن است که محورش خدا باشد زیرا خدا مبدأ همه کمالات و ارزشها و فضیلتهاست و اگر محبتی از خدا فاصله گرفت محبت دنیایی و ناصواب و ویرانگر میشود. عشقهایی کز پی رنگی بود، عشق نبود عاقبت ننگی بود. آن عشق اصیل و صحیح عشق خدایی است و معطوف به خدا و انبیای الهی و پیشوایان معصوم و اولیای الهی. در دامنه آن علاقه و محبت به مؤمنان و هرچه رنگ خدایی دارد تا آنجا که شعاع خدا و رنگ الهی و صبغه الله دامنه داشته باشد محبت درست آنجا هم هست. کانون محبت خداست پسازآن پیشوایان معصوم و بعد هم علاقههایی که در این مسیر قرار دارد.
این عشق درست است. این عشق و محبت درست پایدار و اصیل است و ماندگار و نجاتبخش است. حیات آفرین و نجات آفرین و هدایتگر است؛ اما محبتهای دروغین هم داریم که دنبال هوای نفس و مال و ثروتاندوزی مقام دوستی جاهطلبی شهوترانی و جلوههای دنیای که از خدا جداشده میآید، فرمانهای خدا را کنار گذاشته و تمام قلب عشق مجازی و رهزن و علاقههایی که انسان را به دام میاندازد شده است. قلب را قلب نامیدند چون فوقالعاده در تغییر و تحول است. یکلحظه غافل شویم میبینیم بهجای اینکه در شعاع محبت درست حرکت کنیم در ورطه محبتهای ناپایدار دروغین افتادیم. علاقههایی که با نگاهی آمده ولی در عمق چیزی ندارد. با نگاه یا شهوت یا خواستههای زودگذر ناپایدار قلب را به سمت خود میکشد ولی ناپایدار است. در جوانی یکی از مهمترین هنرهای جوان این است که عاطفه دوستی و محبت خود را مدیریت کند.
باید تأکید کنم این عالم درون انسان عالم پیچیدهای است. یکی از پیچیدگیهای آن علاقهها و محبتهای ماست. گمان نکنیم دوستی و دشمنی امور غیر اختیاری است که ما منفعل هستیم و ناخودآگاه پیدا میشود. خیر. علاقههای درونی ما ابتدا که نگاه میکنیم فکر میکنیم ما در معرض طوفانی قرار گرفتیم امواجی وزید و بادی آمد و قلب ما را به این سمت و آن سمت برد و گویا غیر اختیاری است؛ اما علمای اخلاق فرمودهاند که اینها اختیاری است؛ یعنی میتوانیم عالم درون خودمان را باورها علاقهها رغبتها دوستیها مهر و محبت و کینههای خودمان را مدیریت کنیم. اتفاقاً هنر آدمهای بزرگ این است. دو نوع مدیریت داریم یک مدیریت شکلی و ظاهری و رفتارهای بیرونی داریم، مدیر سازمان یا بخش یا کاری است این مدیریتها که در علم مدیریت از آن بحث میشود باارزش و لازم است. دانش و فن و مهارت بسیار مهم است؛ اما قرآن و روایات و وحی ما را به مدیریتی فراتر از این دعوت کرده که مدیریت خویشتن است. آنهم در مدیریت خود نهفقط در مدیریت رفتارها و کردارهای ظاهری. مدیریت جهان درون ما، عالم فکر و فهم و قلب و عواطف و احساسات ماست. آن عالم را هم میشود مدیریت کرد. این مدیریت انسانی و فرا مادی و جهان درون است که جهانی پیچیده و بسیار حساس است. باید هنر مدیریت درون را پیدا کنیم. یک ضلع مدیریت درون عشق و محبت و کینه و نفرت است. هل الدین الا الحب؟ علاقهها و محبتهای خود را مدیریت کنیم. بهخصوص در دوره جوانی رشتههای محبت میتواند اسیر شهوتهای گوناگون شود و در سالهای بالاتر به یک معنا اسیر شهوتهای دیگر میشود. شهوت مال مقام جنسی انواع شهوتهای دنیوی است که باید مدیریت شود. راه مدیریت همه اینها این است که محبت اصلی را پیدا کنیم و تمام وجود را معطوف به آن کنیم. این محبت الهی کانون محبت میشود و دامنه آن محبت انبیاء و اولیاء و بعد پاکان و نیکان و خوبان و صالحان در پرتو آنهمه محبوب میشوند.
اگر با ادبیات فقهی اخلاقی ادبیات را تقسیم کنیم به سه قسم کلی میرسیم:
- محبتهای شایسته و پسندیده و زیبا و ممدوح است که محبت خدا و هرچه در دامنه آن قرار میگیرد. محبت انبیاء ائمه صالحان و نیکان و افرادی که دستگیر مایند و باخدا ارتباط دارند.
- محبتهای مذموم و ناپسند. محبت شیطان است و محبت زُيِّنَ لِلنَّاسِ حُبُّ الشَّهَواتِ مِنَ النِّساءِ وَ الْبَنينَ وَ الْقَناطيرِ الْمُقَنْطَرَةِ مِنَ الذَّهَبِ وَ الْفِضَّةِ وَ الْخَيْلِ الْمُسَوَّمَةِ وَ الْأَنْعامِ وَ الْحَرْثِ [2] محبتهایی که اگر منهای خدا شد همه مذموم و رهزن است.
- محبتهای آزاد و مجاز که به شکل طبیعی و در غالب مشروع کسی آن را اعمال میکند ولی در مسیر محبت خدا یا مقابل آن نیست.
باید تلاش کنیم اولاً از محبتهای مذموم رها شویم. ثانیاً تلاش کنیم در شعاع محبتهای دینی و ایمانی حرکت کنیم. محبت ائمه و اولیا این نوع است. اگر کسی عشقهای مذموم را طی کرد میشود عشقهای ناپایدار و رهزن و بیحاصل. شاعر میگوید: عشق آن زنده گزین کو در روان و در بصر، هر دمی باشد ز غنچه تازهتر. عشق حقیقی همیشه تازه است و هیچوقت انسان را ناامید و پژمرده نمیکند؛ اما عشقهای مجازی عشقهایی است که انسان را ناامید میکند و ناپایدار است.
امیدواریم خداوند به ما توفیق تعمیق محبتهای درست و عشقهای صحیح عنایت کند. علاقه به امور انسانی ارزشهای متعالی و مسائل حقیقی که محور آن خدا پیامبر و ائمه هدی هستند.
چند نکته هم که مرتبط مسائل روز است عرض کنم.
روز پرستار:
بهتازگی از میلاد حضرت زینب کبرا عبور کردیم و روز پرستار را پشت سر گذاشتیم که هم باید تبریک و تهنیت عرض کرد هم از همه عزیزان پرستار هم سایر کادر درمان و پزشکی و بهداشت که در این قریب یک سال گذشته و شرایط بسیار حساس و شکننده بودهاند و از کورانهای سخت و چند موج سنگین کرونا عبور کردهایم و این عزیزان در صف مقدم راه و همراه و پرستار و نگهبان و التیامبخش عزیزان و مبتلایان بودهاند. باید از این جامعه عزیز پرستاری و پزشکی و سلامت و بهداشت و درمان تشکر کنیم و امیدواریم خداوند به همه آنها اجر و پاداش نیک عنایت کند و البته باید هم ما و هم مردم قدردان زحمات باشیم هم دولتمردان و مسئولان مسائل پزشکی و بهداشت و درمان و پرستاری را در اولویت برنامهها قرار دهند. در برنامه هفتم و 1400 انشاء الله گرهگشایی مسائلی که در این زمینههاست در اولویت باشد.
نهضت سوادآموزی
موضوع دیگر هفته سوادآموزی است. چهل و یکمین سال از فرمان امام در پایهریزی نهضت سوادآموزی را پشت سر میگذاریم. هفت دی 58 امام فرمان نهضت سوادآموزی را دادند که با آن شاهد فصل نو در سوادآموزی و کاهش بیسوادی در کشور بودیم. چند عدد و رقم را یادآوری میکنم. قبل انقلاب ضریب باسوادی ما زیر پنجاهدرصد بوده 49 درصد بوده و الآن ضریب باسوادی در سن ده تا پنجاه و چهلونه سال 96 درصد است. ما تقریباً باسوادی در کشور به دو برابر ارتقا پیداکرده. این باسوادی در خانمها سه برابر است، در روستاها تقریباً سه تا چهار برابر است و عدالت جنسیتی در سواد و منطقهای در روستا و شهر در پرتو اینها محقق شده است. همعدد باسواد افزایش پیداکرده هم نسبت بالا رفته هم عدالت جنسیتی و منطقهای در سراسر کشور تأمینشده حتی این باسوادی نسبت به اتباع کشورهای دیگر که در ایران بودهاند تسری پیداکرده است. این برکات کار بوده است که از همهکسانی که سهیم بودهاند باید تشکر کرد. البته در قم از میانگین باسوادی کشور بالاتریم. بالای 97 درصد ضریب باسوادی در قم است؛ اما آنچه علاوه بر گرامیداشت این مناسبت و شکر و سپاس از خدا و همه دستاندرکاران که در چهل سال در این شاخص رشد و توسعه گامهای بزرگی برداشتهایم و دنیا هم این تحول بزرگ باسوادی را از ایران قبول دارد و ما جزء کشورهای پیشرفته در این باسوادی هستیم. ضمن این تقدیر و تشکر باید تأکید کرد همچنان دو سه میلیون در فاصله ده تا پنجاه سال چهلونه سال بیسواد داریم که باید معالجه شود. خود مردم باید همکاری کنند که این درصد باقیمانده هم حل شود. ثانیاً پوشش سواد مدارس ما پوششی قوی است که باید کامل باشد که بعد این بیسواد در چرخه آموزشوپرورش پیدا نشود و همه را پوشش دهد. علاوه بر این اقداماتی که در یک سال انجامشده هم در آموزشوپرورش هم نهضت سوادآموزی که از فضای مجازی برای محو بیسوادی و اجرای برنامههای آموزشی بهرهگیری شده که باید همچنان ادامه پیدا کند. البته تثبیت و ارتقای باسوادی هم مهم است که دائم باید سواد را برای همه بالا ببریم چه در امور علمی و فنی و مهارتی بهخصوص مهارتها و هم در امور اخلاقی و دینی نیاز به ارتقای مستمر آگاهیها و معرفتمان داریم که همه باید انشاءالله توجه کنیم.
میلاد عیسی مسیح
میلاد عیسی مسیح سلاماللهعلیه را به همه بشریت و موحدان عالم و هموطنان مسیحی و به همه مسلمین تبریک میگوییم. امیدواریم پیام راستین و جامع حضرت عیسی مسیح موردتوجه همه بشریت شود. ما معتقدیم بر اساس آموزههای دینی و قرآنیمان که ادیان همه یک پیکره و حقیقتاند، البته دین اسلام کاملترین دین و مهیمن بر ادیان گذشته است. ما در اسلام همه انبیاء الهی را موردتکریم قرار میدهیم و همه جهانیان باید به آموزههای حضرت عیسی که مهمترین آنها مبارزه با ظلم و ستم بود توجه داشته باشند. امیدواریم تعالیم جامع مسیح …
ایمنی در برابر بلایای طبیعی
ایمنی در برابر زلزله و حوادث و بلایای طبیعی داریم که باید توجه شود. قصه کرونا نشان داد هرچقدر آمادهباشیم میتوانیم در برابر سختیها مقاومت کنیم. مقداری از مسائل روحی و روانی است که بحمد الله در جامعه ما نسبتاً خوب است و نشان دادیم که تابآوری و مقاومت معنوی وجود دارد که قابل ارتقا هم هست؛ اما بخشی هم برمیگردد به برنامهریزیها و زیرساختها. شهری که نظام معماری و مهندسی آن قوی باشد در یک زلزله تلفات و خسارات به حداقل میرسد. اگر نباشد چند برابر ممکن است تلفات و خسارت دهیم. لذا واقعاً وظیفه نظاممهندسی هست وظیفه دستگاههای مسئول است و وظیفه خود ما هست که استانداردهای لازم برای مقاومت برابر زلزله و سایر بلایا را ایجاد کنیم. سیل زلزله در همین سالها خیلی خسارتبار آورد. هرچقدر آمادگی باشد میتوانیم کمتر خسارت ببینیم که وظیفه شرعی است که به ضوابط و معیارها و استانداردها و ساختوساز و شهرسازی و معماری و مسائل مختلف اهتمام بورزیم تا از سیل و زلزله مردم مصون باشند. همانطور که در زیرساختهای بهداشت و درمان باید سرمایهگذاری کنیم که خسارت و تلفات ما در حوادثی که پیش میآید کمتر شود.
فاطمیه
همینطور در آستانه دو فاطمیه بزرگ هستیم. شهادت حضرت زهرا را تسلیت عرض میکنم. حضرت زهرا جلوه و شکوه معنوی الهی دارند که محبت ایشان در قلوب همه ما هست. همه مسلمین علاقهمندند و ما بهعنوان پیروان اهلبیت ارادت ویژهای داریم. امیدواریم که در فاطمیه آن عشق و محبت و اراده و علاقه ما تجلی پیدا کند با رعایت همه ضوابط و شیوهنامههای بهداشتی و درمانی و تدابیر لازم برای این جلوه گری محبت و علاقه اندیشیده شود. مردم با رعایت آنها به این مسئله توجه کنند.
دهه بصیرت
در پایان دهه بصیرت را که هم یادآور بیداری ملت ما در حوادث 88 و آن فتنه بود و ورود مردم در خاموش کردن فتنهای که امنیت ما را تهدید میکرد را باید به یاد بیاوریم. همینطور بیداری و آگاهی مردم عزیز ما بهویژه مردم شریف قم که در وقایع و حوادث گوناگون است که باید گرامی داشته شود. همینطور سالگرد حاج قاسم سلیمانی. دهه بصیرت دهه مهمی است. 19 دی برای ما مردم قم یک روز ماندگار و تاریخی است و امیدواریم گرچه به شکل حضوری نمیتوانیم خدمت مقام معظم رهبری مشرف شویم بهگونهای تدبیر شود که در شکل مجازی مردم قم و همه مردم ایران از سخنان ایشان در 19 دی بهرهمند شوند. این تقاضا وجود دارد و در حال پیگیری است. امیدواریم در 19 دی ارتباط مستمر سالانه ما با مقام معظم رهبری ادامه داشته باشد ولو در غالب مجازی.
برای همه شما آرزوی عزت و سلامت و توفیق دارم. درود میفرستیم به ارواح پاک شهیدان مدافع حرم مقاومت اسلامی حاج قاسم سلیمانی شهدای علم و دانش شهدای حوزه و دانشگاه و شهید فخری زاده و طلب علو درجات میکنیم برای اموات درگذشتگان و درگذشتگان این جمع و مراجع درگذشته و مرحوم آیتالله یزدی و علو درجات امام عزیزمان را از خداوند خواهانیم. امیدواریم در این روز جمعه همه ما موفق به توبه و انابه و دعا و نیایش و عمل به وظائفمان بشویم و عرض ارادتمان را به پیشگاه حضرت ولیعصر ارواحنا فداه داشته باشیم. روز جمعه عید معنوی و الهی است و همه باید از برکات آن متنعم شویم؛ و آخر دعوانا ان الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی محمد و آله الطاهرین.
[1]. آلعمران (3)، آیه 102.
[2]. همان، آیه 14.