محورهای سخنرانیبالاترین حقوق در اسلاموظائف ما در قبال پیامبر و ائمهمسائل اقتصادی کشورخیانت عادیسازی روابط با اسرائیل |
|
|
سخنرانی جمعه آیتالله اعرافی
بسم الله الرحمن الرحیم
یا ایها الذین آمنوا اتقوا الله حق تقاته و لا تموتن الا و انتم مسلمون. عباد الله اوصیکم و نفسی بتقوی الله. گرچه در خطبه و نماز جمعه به دلایلی که روشن است قرار نداریم اما در روز جمعه باید یکدیگر را به حق و اخلاق و فضائل اخلاقی سفارش کنیم. خودم و شما را به رعایت تقوای الهی و نگهداشتن حرمتهای خداوند و شئون الهی در همه احوال زندگی سفارش و دعوت میکنم. در ماه سوگ سالار شهیدان و اسارت آل الله قرار داریم. در آستانه اربعین سالار شهیدان و همینطور ارتحال پیامبر گرامی اسلام شهادت امام رضا سلام الله علیها بنابر قولی شهادت امام مجتبی سلام الله علیهم اجمعین قرار داریم همه این مناسبت ها را باید تسلیت و تعزیت گفت و به دلیل اینکه در این ایام ما در یک شرایط ویژه و حساس قرار داریم اشاره خواهم داشت به وظایفی که ما در قبال پیامبر خدا و ائمه هدی و اولیای الهی داریم.
بالاترین حقوق در اسلام
مستحضرید که در اسلام پس از حقوق الهی و حقوق خداوند که بالاترین حقها است حقوق پیامبر و ائمه هدی و اولیای الهی در سلسلهمراتب حق بالاترین حقها از آن خداست که همه این عالم و هستی و وجود ما به دست اوست؛ بنابراین خالق عالم مالک عالم و هستی آفرین این جهان بیکران بالاترین حق را بر همه موجودات عالم بر انسان دارد. بلافاصله بعد از این حق عظیم که هیچ حقی به پایان میرسد حق پیامبر خدا بهعنوان اکمل انسانها و اشرف خلایق قرار میگیرد و پس از آن از حق خاندان پیامبر قرار میگیرد. سایر حقوقی که در خانواده و در جامعه است همه در سلسلهمراتب بعد قرار میگیرد؛ بنابراین حقوقی که بر ذمه ما قرار دارد از حقالله آغاز میشود و به حق الرسول میرسد و آنگاه به حق الائمه علیهمالسلام منتهی میشود، پس از این حقوق سهگانه نخست که در صدر جدول هست حقوق دیگر خانوادگی و اجتماعی تعریف میشود و انسانی که میخواهد یک سبک زندگی عقلانی و منطقی و الهی داشته باشد باید وظایف خود را در قبال این صاحبان حق ادا کند.
تقابل حق و وظیفه در غیر خدا و معصومین
هر حقی وظیفه برای ما تولید میکند اگر پدر و مادر در گردن ما حق دارند معنایش این است که ما در قبال آنها وظیفهای بر دوش داریم. بالاترین حقها حق خداست اما بلافاصله خلفای حقیقی خدا در عالم که رسولخدا و ائمه هدی باشند حق بزرگی بر همه ما دارند. وظایفی که ما در قبال دیگران داریم مبتنی بر حقی است که آنها بر ما دارند و حق دیگران هم بر ما اساسش خداست و حقوقی که به حقالله منتهی میشود. سرسلسله این حقوق حقالله است و اساس این حقوق آن جایگاه موجودی است که بر ما حق دارد. بالاترین جایگاه، جایگاه خداست بعد از آن هم جایگاه رسولخدا و سپس خاندان پاک و ائمه معصومین است.
وظائف ما در قبال پیامبر و ائمه
با این مقدمه بحثی که آغاز خواهم کرد این است که وظایف ما در قبال پیامبر و ائمه هدی چیست. حقی که بالاترین حقوق بعد از حقالله است چه وظایفی را برای ما به وجود میآورد، چه تکالیفی را بر گردن ما میگذارد؟
این نکته را هم باید یادآور شویم که در این حقوقی که برای خدا و برای پیامبر رحمت خدا ذکر میشود و بر اساس آنها ما تکلیف و وظیفه پیدا میکنیم گرچه ظاهر و شکل یک کاری برای او انجام میدهیم اما اگر عمیق نگاه کنیم در واقع ما برای خدا و ائمه که استغنای از ما دارند و رتبه وجودی آنها بالاتر است کاری انجام نمیدهیم. این حق خدا و ائمه با حقوق دیگر متفاوت است. وقتی میگوییم پدر مادر و استاد بر ما حق دارند، وظیفهای که انجام میدهیم خیری از ناحیه ما به آنها عاید میشود اما در حقوق عالیه و درجات بلند حقالله و حق الرسول و حق الإمام باشد اینجانب وظایفی که بر عهده ما میآید و افعالی که باید انجام بدهم این طور نیست که خدمت به آنها باشد. بلکه وظائفی است که سودش برای خود ماست.
پس مهمترین حقها خدا و پیامبر و بعد ائمه است و بقیه حقوق در ذیل اینها و پس از اینها قرار میگیرد. این سلسلهمراتب حقوق است. نکته دوم اینکه هر حقی یک وظیفهای را به برای ما تولید میکند و باید کاری انجام بدیم سوم اینکه خدا و پیامبر و ائمه وظیفه برای ما به وجود میآورد اما این وظایف سودش مال خود ماست نه برای آنها. همه حقوقی که مطرح خواهیم کرد وظیفه را برای ما به وجود میآید این وظیفه موجب تکامل خود ماست؛ اما در حقوق دیگران گرچه وظیفه را که انجام میدهم خودم هم تکامل میکنم اما سودی هم به بقیه میرسد. به پدر مادر استاد شاگرد رفیق همسر خانواده سودی هم به آنها میرسد اما سودی به خدا پیامبر و ائمه نمیرسد و سودش تنها برای خود ماست.
نکته چهارم اینکه این حقوق در واقع یک سلسلهمراتبی است که زندگی طبیعی و سالم را اگر بخواهیم شکل دهیم باید این حقوق را رعایت کنیم و مجموعه آنها به شکل جامع و کامل در رساله حقوق امام سجاد آمده. من توصیه میکنم خدمت دوستان عزیز شنوندگان و بینندگان بزرگوار مخصوصاً جوانهای عزیز خانوادههای محترم این رساله حقوق امام سجاد را ملاحظه بکنید. این حقوقی که امام در این رساله تعیین کردند و همینطور حقوقی که در سایر روایات و اخبار آمده شالوده زندگی مسلمان است. مسلمان تمامعیار یک زندگی در تراز اسلامی و سالم و برجسته زندگیای است که بر پایه حقها استوار شود.
با این مقدمات چندگانه به سؤال اصلی برمیگردیم. چه حقوقی پیامبر و ائمه بر ما دارند و ما در قبال آنها چه وظایفی داریم؟ این حق عظیم پیامبر و ائمه وظایفی را بر عهده ما گذاشته و عمل به این وظایف ضمن اینکه تکلیف را از ما ساقط میکند و ادای تکلیف است منشأ تکامل ماست. عزاداری ما عرض ارادت و ادب ما سلام و زیارت ما درود و صلوات ما بر پیامبر و ائمه هدی اینها وظایفی است که ما در قبال آنها داریم و این وظیفه است که سودی را از آنها نمیکند بلکه تمامی سود خود شخص به خانواده و جامعه برمیگردد و موجب کمال و سعادت میشود.
در پاسخ اختصار الان عرض بکنم که بیش از ۲۰ و وظیفه در اینجا در آیات و روایات برای ما تبدیل شده اگر بخواهیم یک زندگی ایمانی داشته باشیم یک زندگی و سبک زندگی اسلامی داشته باشیم ادای این وظیفهها در قبال پیامبر و ائمه هدی یک فصل بسیار مهم است و این را باید از کودکی شروع کرد و در نوجوانانی آن تثبیت کرد و در طول زندگی آن را ادامه داد. خانه و جامعه باید بیاید در مدار انجام این وظائف در قبال اولیاء الهی حرکت کند. این چهرههای نورانی و قلههای کمال و مغناطیسهای جذاب در عالم جایگاهی دارند که ما را به سمت خود میکشند. این وظائف موجب میشود ما با شتاب بیشتر به این قلههای کمال و کانونهای نور و هدایت نزدیک شویم و موجب شکوفایی روح و جان ما و تعالی ما میشود و وقتی در مدار جاذبه آنها قرار گرفتیم زندگی ما زندگی دیگری میشود. بیش از 20 وظیفه اینجا وجود دارد که به ترتیب در چند جلسه اینها را تبیین میکنم.
وظیفه اول: معرفت
اولین وظیفه ما در قبال اولیای الهی معرفت و شناخت است. در روایات، هم تعبیر معرفت الله آمده هم معرفت الرسول آمده هم معرفت الإمام آمده من مات و لم یعرف امام زمانه مات میتة الجاهلیة یا مات میتة جاهلیه. در مورد معرفت رسول در روایات زیادی آمده که بعد شناخت خداوند و آگاهی به وجود خدا و اسما و صفات الهی که اساس زندگی اسلامی و ایمانی است شناخت پیامبران و امامان قرار میگیرد. هم سلسله انبیاء پیشین و هم در قله آنها که پیامبر اعظم صلوات الله و سلامه علیه قرار دارد و هم شناخت فاطمه زهرا و ائمه هداست. شناخت این قلههای خلقت این مجسمههای عدالت و فضیلت این کانونهای نور و هدایت اولین وظیفه ما در قبال آنهاست. معرفت پایه همه وظایف دیگر است. شناخت اگر نباشد نه ما به دنبال آن محبت میتوانیم پیدا بکنیم و نه اطاعت و نه همه آن زنجیرهای که بعداً خواهیم گفت. سرسلسله اتصال ما به خدا و ائمه خدا و پیامبر اعظم این است که بشناسیم؛ و شناخت اولین حق آنهاست و اولین وظیفه است که بر عهده ما قرار دارد.
البته وقتی که ما شناخت میگوییم این یک امر تشکیکی و دارای درجات یک شناختهای اجمالی اولیه است که این عالم دارای خداست یا در پرتو رسالت میگوید من به رسولخدا اعتقاد دارم و ائمه را قبول دارم. در حد معمول و خیلی اجمالی. این خوب است اما معرفت یک امر ذو مراتب است درجات دارد و هنر آدمها این است که در این درجات بالا بروند. اینکه ما پیامبر را بهعنوان قله کمال بشناسیم رسولخدا بشناسیم عصمت و علم او را بدانیم و به سنت و سیره و آگاهی پیدا کنیم اینها اضلاع معرفت رسول و همینطور ابعاد معرفت امام است. این معرفت یک وظیفه عقلی و شرعی ماست که پایه انجام وظایف دیگرمان است؛ مانند عزاداری و توسل و همه آنها که بعد خواهیم گفت اینها زنجیرههای تکمیلکننده هست و اساس معرفت است. پس اولین نکته معرفت است.
این معرفت شناخت به خدا یا پیامبر و امام است و آنها وجودشان بسیار وسیع است، خدا که بیکران پیامبر و ائمه هم یک وجود بسیار گستردهای دارند و ابعاد مختلف دارند در یک نقطه توقف نمیکند. برادران خواهران همه ما تلاش کنیم روزبهروز شناختمان نسبت به پیامبر و ائمه و فاطمه زهرا را افزایش بدیم. هم مقامات علمی و آنها هم مقامات روحی و شخصیتی و آنها هم رفتارها و سنت و سیره آنها را روزبهروز بیشتر بشناسیم این شناخت، ما را به سمت هدایت حرکت میدهد. این معرفت است بعد از این محبت است بعد از آن ایمان است که انشاءالله در جلسههای دیگری اشاره خواهیم کرد.
بنابراین سخن ما امروز آن بود که بعد از وظایف ما در قبال خدا مهمترین وظایف ما در قبال پیامبر و ائمه هداست و این وظایف بیش از ۲۰ عنوان است که اولین و پایه آنها شناخت است. تلاش کنیم در سوگواریها عزاداریها جلساتمان این بنیاد معرفتی و شناختی خودمان را به انبیای دین افزایش دهیم. ارزش دین هم بر این است که بر عقل و فهم و شناخت مبتنی باشد. اساس شناخت این است که خدا را بشناسد پیامبر و ائمه را بشناسد.
کرونا و آموزش
اینجا چند نکته را هم به مناسبت شرایط روز اشاره کنم. یک نکته بسیار مهم این است که در شرایط کرونایی و اوضاع و احوال خاصی که قرار داریم نظام آموزشی ما در آموزشوپرورش و دانشگاهها و در حوزههای علمیه یک نظام عادی و در روال شرایط طبیعی و حضوری نیست یا کاملاً غیرحضوری است و یا اینکه تلفیقی است. این وضع آموزش غیرحضوری فوایدی دارد. بهرهگیری از فناوریها فوایدی را در بردارد؛ اما بهخصوص در آموزشوپرورش باید توجه داشته باشیم که قطع ارتباط حضوری دانشآموز و استاد این یک چالشها و آسیبهایی را میتواند به وجود بیاورد. هم در ابعاد علمی هم در ابعاد تربیتی و شخصیتی. نکاتی که با این مقدمه باید مورد تأکید قرار بدیم چند نکته است:
یکی اینکه معلمان مربیان و مدیران و دستاندرکاران تعلیم و تربیت بهویژه در حوزه آموزشوپرورش و دانشآموزان باید تلاش کنند که کاستیهای نظام آموزش مجازی و غیرحضوری را جبران کنند با ابتکار و خلاقیت و با تقویت رابطه با دانشآموزان نگذارند که ما افت تحصیلی پیدا بکنیم. ما بحمدالله دانشآموزان قوی داریم رشد علمی ما رشد خوبی است قم از استانهایی که به لحاظ شاخصهای آموزشی و علمی سطح مناسبی دارد. این قضا نباید باعث شود ما شاخصهای علمی و بهویژه اخلاقی افت پیدا میکنیم. این تقاضایی است که باید از معلمان و نظام تعلیم و تربیت داشته باشیم که تلاش کنیم با ابتکار و خلاقیت افت علمی و تحصیلی و اخلاقی و تربیتی داشته باشیم بلکه از این شرایط استفاده کنیم رشد بیشتری را هم داشته باشیم.
همینطور تقاضای از خانوادهها وجود دارد که خانوادهها باید همراهی بیشتری داشته باشند صبوری و شکیبایی بیشتر داشته باشند و همفکری و همکاری کنند برای اینکه فرزندانشان به شکل مناسبی رشد علمی و اخلاقی و تربیتی داشته باشند. البته در دانشگاهها و حوزههای علمیه هم این مسائل هست ما در شرایط کنونی هم مواجه با ضعف و ارتباطات اجتماعی هستیم و این موجب میشود که در نظامات علمی و تربیتی من اثر بگذارد هر سه نهاد دانشگاه حوزه و آموزشوپرورش به این مسائل توجه کنند اما در آموزشوپرورش دقت بیشتری لازم است.
مسائل اقتصادی کشور
نکته دوم هم که اینجا لازم است که یادآوری شود این است که شرایط کرونایی و شرایط تحریم وضع اقتصادی دشواری را به وجود آورده. در کنار این شرایط کرونایی و شرایط تحریم برخی از بیتدبیریها یا کاستیهای در طراحیها و اقدامات هم افزوده میشود. حقیقتاً شرایطی که وجود دارد برای طبقاتی از مردم با توجه به وضعی که در بازار و شرایط اقتصادی است دشواریهای جدی را پدید آورده و پایین آمدن سطح زندگی، رفتن به سمت زیر خط فقر مقوله بسیار نگرانکننده است که خیلی طبقات را جابجا کرده و غیر از گروههای که شاید وضع نسبتاً مناسبی داشته باشند در قالب طبقات در شرایط سخت هستند.
ما واقعاً به چند نکته همه یکدیگر را تواصی کنیم و اقدام کنیم. آن که درون مردم است همان حرکت مواسات که امر مهمی است باید ادامه پیدا کند. واقعاً وظیفه همگانی است که این حرکتهای بزرگ مواسات و تعاون و تکافل اجتماعی را مهم بدانیم. آنهایی که برایشان امکان دارد به دیگرانی که نیازمندند در ابعاد مختلف رسیدگی بکنند این خوب وظیفه عامه مردم است. وظیفه دیگر مردم این است که آنهایی که میتواند سرمایهگذاری کنند تولید را بالا ببرند اشتغال ایجاد بکنند سرمایههای خود را در این مسیر قرار بدهند و به سمت مشاغل کاذب یا چیزهایی که بیسود برای جامعه است نبرند. این وظیفه دوم است که مردم قرار دارد.
اما وظیفه سوم که بر عهده نهادهای حمایتی قرار دارد. از دولتها کمیتهها و نهادهای بهزیستی و امثال اینها، با دستورالعملها و نقشههای درست حمایت از اقشار آسیبپذیر را داشته باشند البته تلاشهای زیادی داشتهاند اما ارتقا پیدا کند و دست آنهایی که در حال سقوطاند را بگیرید. این هم یک نکته سوم اینکه با توجه قرار گیرد.
از همه مهمتر دستگاه اجرایی و دولت و مسئولان و مجلس است. به اقتصاد مقاومتی بیش از گذشته باید توجه شود. نگاه ما از امید به بیرون و خارج باید قطع شود. با نگاه به شرایط سخت اقتصادی که وجود دارد و با هجمهای که دشمن بر نظام اسلامی آورده باید طراحیهای جدیدی بکنیم و شرایط نویی را پایهریزی کنیم. هم در حمایت از مردم و هم در حمایت از تولید و اشتغال و جهش تولید و چیزهایی که برای مردم و جامعه لازم است. ما هم در تولید و هم در توزیع هم در صادرات و اقدامات حمایتی در همه نیاز به حرکات جدید کارشناسی شده و اصیل و جدی هستیم.
امیدواریم مجلس و دولت در فرصت باقیمانده واقعاً جدیتر به این مقوله بپردازند. بدانیم که امروز اقتصاد ابزاری برای فشار روی انقلاب اسلامی ملت ایران شده و در یک نقطه عطف آمدهاند که ما را شکست بدهند. خودشان تعبیر میکنند که شما را به فروپاشی خواهیم کشاند. ملت ایران در این شرایط باید واقعاً درک جامع و کاملی داشته باشد مسئولان کمر همت را ببندند و کاستیها را جبران کنند و متمرکز باشند برای اینکه در این جهت ما بتوانیم پیش بریم
خیانت عادیسازی روابط با اسرائیل
و آخرین نکته مهم این است که ما امیدواریم امت اسلام در برابر موج عادیسازی روابط با اسرائیل و حذف شدن در این روابط و ذلت پذیری در برابر اسرائیل و امریکا بیدار شوند و مقاومت کنند. محور مقاومت ضعیف نشده بر پایههای خودش استوار و راه خودش را ادامه میدهد. دشمنان بدانند که این محور در عراق در سوریه در یمن و در لبنان بر پای خود ایستاده و خیالهای خامشان تعبیر نخواهد شد. نقشههایی که کشیدند که این محور را تضعیف کنند حتماً نقش بر آب خواهد شد. بدانند این محور برای خودش ایستاده راه خودش ادامه میدهد. از آن طرف هم امت اسلام باید بیدار شود که موج عادیسازی روابط ننگی بر پیشانی کشورهایی زده که باید این ننگ زدوده شود.
مزدوران خائن حقیر هم بدانند با اینها نمیتوانند آینده خوبی را برای خودشان رقم بزنم. آینده به فضل الهی جور دیگری رقم خواهد خورد.
از خداوند میخواهیم که انشاءالله همه بلاها و گرفتاریها را از امت اسلام دور بدارد، شر همه سختیها و دشواریها و از جمله کرونا را دفع فرماید و اموات و گذشتگان و شهدای ما شهدای دفاع مقدس شهدای مقاومت را و امام شهدا را با اولیای خودش محشور فرماید، ارواح طیبه اموات و گذشتگان و ذوی الحقوق ما و مراجع درگذشته را با اولیای خودش مشغول بفرمایید، به همه مریضان و مبتلایان به آفات و اسقام و جانبازان عزیز را شفای عاجل و کامل عنایت بفرماید، گرفتاریهای همه گرفتاران را مرتفع بفرماید شر دشمنان را به خودشان بازگرداند و انشاءالله همه ما مشمول عنایات الهی و تفضلات نبوی و ولوی و توجهات حضرت ولیعصر ارواحنا له الفدا قرار بگیریم و آخر و دعوانا ان الحمدلله رب العالمین و صلی الله علی محمد