خطبه اول |
|
اصل سیزدهم: ناپسند بودن قسم در معاملاتمحرومیت از رحمت الهی از نتایج قسم دروغ |
|
اعوذ باللّه السمیع العلیم من الشیطان الرجیم بسماللّه الرحمن الرحیم نحمده علی ما کان و نستعینه من امرنا علی ما یکون و نؤمن به و نتوکل علیه و نستغفره و نستهدیه و نعوذ به من شرور انفسنا و سیئات اعمالنا و نصلی و نسلم علی سیدنا و نبینا أَبِی الْقَاسِمِ مُحَمَّدٍ وَ عَلی آله الأطیَّبینَ الأطهَرین لاسیُّما بقیة اللّه فی الارضین.
توصیه به تقوا
اعوذبالله من الشیطان الرجیم بسماللّه الرحمن الرحیم«یا أَیهَا الَّذِینَ آمَنُواْ اتَّقُواْ اللّهَ وَکونُواْ مَعَ الصَّادِقِینَ»[1] عِبادَالله اُوصیَکُم وَ نَفسیِ بِتَقوَی الله.
همه شما برادران و خواهران نمازگزار و خودم را در این روز جمعه که روز تقوا و بندگی است به پارسایی، تقوا و خویشتنداری از هوای نفس، گناهان و آلودگیها سفارش و دعوت میکنم. از خداوند میخواهیم که همه ما را در همه اوقات و شئون از متقین و پرهیزگاران مقرر بفرماید.
اصل سیزدهم: ناپسند بودن سوگند و قسم در معاملات
بحث ما در آداب و اصول مورد عنایت اسلام در مقوله کار و تجارت بود. دوازده اصل را در خطبههای پیشین موردبحث قرار دادیم که دوازدهمین اصل این بود که فرد مؤمن در کارهای تجاری آسانگیر بوده سختگیر نیست. چنین نیست که برای دستیابی به منافع شخصی مته به خشخاش بگذارد و تا ریال آخر حساب کند و موقع پرداخت پول با سختگیری عمل کند. ضمن اینکه کار را درست انجام میدهد و در انجام کار خیانت نکرده حقوق مردم را رعایت میکند در منافع شخصی و فعالیتهای تجاری اهل گذشت است و با روش سهل و آسان برخورد میکند. اینیک امتیاز برای شخص است.
نکته و اصل سیزدهم این است که سوگند و قسم در معاملات و کارهای اقتصادی و تجاری بهطورکلی یک کار ناپسند است. اینکه به خداوند قسم بخورد و مقدسات را وسیلهای برای بده دست آوردن سودی قرار دهد. این کراهت دارد و اگر بهدروغ قسم بخورد گناه کبیره میشود. قسم در فقه ما جاهایی ارزش دارد. پیامبر خدا محمد مصطفی (صلیالله علیه و آله و سلم) در باب قضاوت در اختلافات و دعواها میفرماید: «إِنَّمَا أَقْضِي بَيْنَكُمْ بِالْبَيِّنَاتِ وَ الْأَيْمَان»[2] قانون قضای اسلامی و داوری اسلامی است که مدعی باید بینه و شاهد عادل بیاورد و حق خودش را اثبات کند و اگر منکر بود اولین و مهمترین قانون اسلام این است که قسم بخورد. این بحث در باب قضا و شهادات آمده است. در همانجا هم گفته شده است بهتر است که آدم از حق خودش بگذرد و قسم هم نخورد. بااینکه اسلام ملاک را این قرار داده است که از مدعی بینه و از منکر قسم خواسته است و برای اینکه حقش پایمال نشود گفته که حقداری به لفظ جلاله قسم بخوری ولی همانجا هم گفته است که سعی کن قسم نخوری.
خداوند تبارکوتعالی در قرآن کریم میفرماید: «وَ لا تَجْعَلُوا اللَّهَ عُرْضَةً لِأَيْمانِكُم»[3]. مقام خداوند آنقدر بلند است که نباید انسان برای هر کاری به آن قسم بخورد و حرف خودش را پیش ببرد. مخصوصاً میفرماید که قسم مغلّظ و مؤکد نخور[4]. نام و یاد خدا و هر چیزی که مرتبط با خداست قداست دارد. البته خداوند در قرآن کریم بیش از هفتاد بار برای تأکید بر محورهایی که در سعادت ما مؤثر است قسم خورده است. این شأن ربوبی است و خداوند به مقام خودش قسم خورده است، اما به بشر میفرماید که به ذات الهی و لفظ جلاله قسم نخور که این حرمت دارد. یعنی در باب قضا و شهادت میتوانی و حقداری که قسم بخوری اما اگر میتوانی بگذر. در تجارت نباید برای اثبات وزن و استاندارد قسم یاد کند این کار خوبی نیست و نباید سبک زندگی مسلمان در تجارت باشد. اما اگر بهدروغ قسم بخورد که مثلاً فلان چیز را به این قیمت خریدهام، باعت اشتداد در عقاب خواهد بود و عقاب و عذاب اخروی این شخص را تشدید خواهد کرد. چرا که دروغ بنا بر مشهور جزء کبایر است و دروغی که با قسم باشد مستحق عذاب شدیدتری خواهد بود.
پس مؤمن باید به این دو نکته دقت کند:
یک: به خاطر سود بردن قسم خوردن مکروه است مشروط به اینکه این قسم راست باشد؛
دو: حکم دوم این است که اگر بهدروغ قسم میخورد باید بداند که گناه کبیره مرتکب شده است و عذاب شدید الهی را در پی خواهد داشت.
در عربی هر سه واژه (حلف) و (یمین) و (قسم) به معنای سوگند به کار برده شده است که هر سه واژه در قرآن آمده است که بحث قسم در قرآن مباحث زیادی دارد.
آن بحثی را که امروز در اصل سیزدهم در مورد تجارت میگوییم این است که باید طوری تربیت شویم که ولو برای احقاق حقمآنهم باشد اگر مقدور بود بگذریم و خدا را ابزار قرار ندهیم. شما هر زحمت و هزینهای برای کالا کشیدهای بگو حالا میخواهد باور کند یا نه. لذا به خاطر این کار پیشپاافتاده قسم نخور.
بازار اسلامی باید بر اساس اعتماد و راستگویی شکل گیرد. اینکه کارها با چانهزنی و قسم بخواهد پیش رود در سبک زندگی تجاری اسلامی جایی ندارد و کار درستی نیست. چون در این بازار رویه را بر سهل و آسانگیری قرار میدهند و در احقاق حق دیگران نسبت به خودشان سخت میگیرند و بیخودی خداوند را وارد بحث تجاری نمیکنند. مبنای کارشان صداقت است یعنی در بازار مسلمانان این است که وقتی وارد مغازهای شد و فروشنده گفت که قیمت این کالا ده هزار تومان است خریدار نیز آن را قبول کند.
متأسفانه در بازار کنونی دیده میشود که قسم و معاذلله دروغ راه دارد و برای کار شخصیمان نهایت سختگیری را داریم؛ ولی در مواجهه با حقوق دیگران آسانگیر هستیم و این رویه درست برعکس ادب و سبک زندگی اسلامی است.
متأسفانه احیاناً حرام با همین رویه و روش در حال نفوذ در کسبوکار و زندگی ما میشود.
با اینکه تاجر یا کارمند یا سرمایهدار باید دقتها را برای احقاق حق مراجعین و مردم قرار دهد، دقتها را روی این آورده است که یک دقیقه از وقت اداریاش اضافه نشود. ولی کم که میخواهد شود با یک توجیهی آمد و رفتنش و پول و حقوقش را درست میکند. این معادله معکوس غلط است. چراکه اسلام میفرماید برای خود بگذر که خداوند برکت میدهد ـ قسم نخور و سخت نگیر ـ برای دیگران دقت کن که خداوند برکت میدهد.
یکی از مواردی که این نظام کسبوکار و تجارت را به هم میزند این است که با قسم بخواهیم کار خود را پیش ببریم بخصوص قسم دروغ که گناه کبیره است.
جایگاه قسم در تجارت از منظر روایات
حال چند نمونه از روایات را عرض میکنم:
1. سوگند از بین برنده برکت
امیرالمؤمنین (علیهالسلام) فرمودند:«إِيَّاكُمْ وَ الْحَلْفَ فَإِنَّهُ يُنَفِّقُ السِّلْعَةَ وَ يَمْحَقُ الْبَرَكَة»[5] در کسبوکارتان قسم به میان نیاورید، مقدسات و خدا را ابزار پیشرفت کارتان قرار ندهید چراکه دست بردن به مقدسات، ارزش کالای تو را کم میکند و برکت را از میان میبرد. شاید سود از سویی بیاید ولی برکت را از جایی دیگر میبرد.
2. قسم دروغ باعث محرومیت از رحمت الهی
ابوذر (سلاماللهعلیه) از رسول خدا حضرت محمد مصطفی (صلیالله علیه و آله و سلم) نقل میکند: «ثَلَاثَةٌ لَا يَنْظُرُ اللَّهُ إِلَيْهِمْ[6] يَوْمَ الْقِيَامَةِ- وَ لَا يُزَكِّيهِمْ وَ لَهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ قُلْتُ مَنْ هُمْ خَابُوا وَ خَسِرُوا؟ قَالَ: الْمُسْبِلُ إِزَارَهُ خُيَلَاءَ وَ الْمَنَّانُ وَ الْمُنَفِّقُ سِلْعَتَهُ بِالْحَلْفِ الْكَاذِبِ أَعَادَهَا ثَلَاثاً»[7] خداوند در روز قیامت با سه گروه حرف نمیزند و نگاه به آنها هم نمیکند: اول کسی که با تکبر با دیگران رفتار میکند، دوم کسی است که بر دیگران منت میگذارد و سوم کسی که کالای خود را با قسم دروغ عرضه میکند. بر اساس آنچه هم که در این روایت آمده است چند بار نیز تأکید کردهاند.
3. سوگند دروغ مبغوض الهی
امام صادق (علیهالسلام) هم فرمودند: «إِنَّ اللَّهَ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى يُبْغِضُ الْمُنَفِّقَ سِلْعَتَهُ بِالْأَيْمَان»[8] کسی که قسم دروغ بخورد مبغوض الهی است. اصل قسم نخور و اگر دروغ بود گناه کبیره است. در کار و تجارت و تعاملات خودت دروغ به میان نیاور مخصوصاً از قسم دروغ پرهیز کن.
4. قسم دروغ ویرانکننده شهرها
در روایت دیگری امام باقر (علیهالسلام) فرمودند: «الْیَمِینَ الْکَاذِبَهَ وَ قَطِیعَهَ الرَّحِمِ لَتَذَرَانِ الدِّیَارَ»[9] در کتاب پدر و جدمان امیرالمؤمنین اینطور آمده است که دو چیز شهرها را خراب و ویران میکند قسم دروغ و قطع رحم.
در وسایلالشیعه در آداب التجاره باب 25 و 26 روایات دیگری هم در این زمینه آمده است.
اینها نمونهای بود از اصل سیزدهم در کسبوکار اشاره کردیم.
روح قصه این است که در بازار اسلامی درآمدزایی باید بر اساس صداقت و سماحت و رعایت حقوق مردم باشد. اما الآن طوری شده است که کسی باور نمیکند. گاهی قیمتش را تا ده برابر اضافه میگوید و با چانهزنی قیمتش را پایین میآورند. این بازار اسلامی نیست. بازار اسلامی آن است که قیمت درست گفته میشود و خریدار هم بدون چانهزنی میخرد. هر وقت به آنجا رسیدید و رسیدیم آنوقت بازار و تجارت ما اسلامی خواهد بود. اما هر چه که اضافه میگوید، کلک میزند، قسم میخورد و چانه میزند همه نشان از خرابی بازار ما و نشان از خطر در فرهنگ ماست که امیدواریم بر این خطرات فائق بیاییم و کسبوکار و تجارت و درآمدمان را بر بنیان اخلاق و احکام اسلامی قرار بدهیم انشالله
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ إِنَّا أَعْطَينَاكَ الْكَوْثَرَ فَصَلِّ لِرَبِّكَ وَانْحَرْ إِنَّ شَانِئَكَ هُوَ الْأَبْتَرُ[10]
[1]. سوره توبه، 119
[2]ـ مرحوم کلینی، الکافی، ج 7، ص 414: پیامبر خدا (ص) فرمودند: من بین شما با بینه و قسم قضاوت می کنم.
[3]ـ سوره بقره (2)، آیه 224: خداوند را در معرض سوگندهاى خود در میان مردم قرار ندهید…
[4]ـ به این صورت که قاضی شخص را در مکان خاص مثل مسجد یا روز خاصی قسم دهد که خوب بترسد.
[5]ـآیت الله بروجردی، جامع أحاديث الشيعة، ج 23، ص 288؛ شیخ حر عاملی، وسایل الشیعه، ج 17 ، ص 420
[6]ـ فی المصدر: لا يكلمهم اللّه.
[7]ـ شیخ حر عاملی، وسایل الشیعه، ج 17 ، ص 421: خداوند با سه کس سخن نمىگوید: کسى که دامن خود را رها سازد (دامنش بلند باشد و در زمین کشیده شود که نشانه تکبر است) و منّت گذار که به کسى چیزى نمىدهد مگر اینکه منّت مىگذارد و کسى که کالاى خود را با سوگند دروغ مىفروشد.
[8]ـ همان، ص 420
[9]ـ مرحوم کلینی، الکافی، ج 2، ص 347: عَنْ أَبِى جَعْفَرٍ ع قَالَ فِى کِتَابِ عَلِیٍّ ع ثَلَاثُ خِصَالٍ لَا یَمُوتُ صَاحِبُهُنَّ أَبَداً حَتَّى یَرَى وَبَالَهُنَّ الْبَغْیُ وَ قَطِیعَهُ الرَّحِمِ وَ الْیَمِینُ الْکَاذِبَهُ یُبَارِزُ اللَّهَ بِهَا وَ إِنَّ أَعْجَلَ الطَّاعَهِ ثَوَاباً لَصِلَهُ الرَّحِمِ وَ إِنَّ الْقَوْمَ لَیَکُونُونَ فُجَّاراً فَیَتَوَاصَلُونَ فَتَنْمِى أَمْوَالُهُمْ وَ یُثْرُونَ وَ إِنَّ الْیَمِینَ الْکَاذِبَهَ وَ قَطِیعَهَ الرَّحِمِ لَتَذَرَانِ الدِّیَارَ بَلَاقِعَ مِنْ أَهْلِهَا وَ تَنْقُلُ الرَّحِمَ وَ إِنَّ نَقْلَ الرَّحِمِ انْقِطَاعُ النَّسْلِ: حضرت باقر (علیه السلام) فرمود: در کتاب على (علیه السلام) است که : سه خصلت است که هر که دارا باشد نمیرد تا وبال آنرا ببیند: ستم و قطع رحم و قسم دروغ که بدان با خدا بجنگ رود، و هر آینه آن طاعتی که ثواب و اجرش زودتر برسد صله رحم است، و براستى (چه بسا) مردمی که از حق روگردانند و با هم پیوند کنند (و صله رحم کنند) پس اموالشان زیاد شود و ثروتمند گردند و بدرستیکه قسم دروغ و قطع رحم خانه ها را ویران و خالى از اهل و خانمان کند، و خویشاوندى را از جابر کند، و از جاى برکندن خویشى مایه قطع نسل گردد.
[10]. سوره کوثر
خطبه دوم |
لزوم پرهیز مسئولان از خامی و سادهلوحیاعتماد به تواناییهای درون کشور راه برونرفت از مشکلات |
اعوذ باللّه السمیع العلیم من الشیطان الرجیمبسمالله الرحمن الرحیم الحمدالله رب العالمین بارئ الخلائق أجمعین ثم الصلاة و السّلام علی سیّدنا و نبیّنا و حبیبنا ابی القاسم المصطفی محمّد وَ عَلی مولانا علیّ بن ابیطالب و علی الصدیقة الطاهرة فاطمة الزهراء و علی الحسن و الحسین سیدی شباب اهل الجنة و علی أئمة المسلمین علی بن الحسین و محمد بن علی و جعفر بن محمد و موسی بن جعفر و علی بن موسی و محمد بن علی و علی بن محمد و الحسن بن علی و الخلف القائم المنتظر ساسة العباد و ارکان البلاد و ابواب الایمان و أمناء الرحمن و سلالة النبین و صفوة المرسلین و عترة خیرة رب العالمین صلوات الله علیهم اجمعین.
توصیه به تقوا
اعوذبالله من الشیطان الرجیم بسمالله الرحمن الرحیم «یا أَیهَا الَّذِینَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ حَقَّ تُقَاتِهِ وَلَا تَمُوتُنَّ إِلَّا وَأَنْتُمْ مُسْلِمُونَ»[11]عباد اللَّهِ أُوصِیکمْ و نَفسِی بِتَقْوَی اللَّه
همه شما و خودم را در همه کارها و همه شئون به تقوا توصیه میکنم. امیرالمؤمنین در خطبه متقین (خطبه 193 نهجالبلاغه) که قریب صد صفت برای انسانهای باتقوا ذکر میکنند، ابتدا به چند صفت اشاره میکنند که در خطبه قبل اشاره کردیم. آن حضرت بعد از اینکه آیه شریفه «إِنَّ اللَّهَ مَعَ الَّذينَ اتَّقَوا وَالَّذينَ هُم مُحسِنونَ»[12] را در پاسخ شخصی که میگفت سیمای پارسایان را برای من تصویر کن بیان فرمودند، چنین فرمودند: «نُزِّلَتْ أَنْفُسُهُمْ مِنْهُمْ فِي الْبَلَاءِ كَالَّتِي نُزِّلَتْ فِي الرَّخَاءِ»[13] این درجات بلندی در مقامات تقوا است. آدم متقی کسی است که در سختیها، مانند شرایط آسان و راحتی فرمان خدا را رعایت میکند. سختی و بلا آدمهای کممایه را از پا درمیآورد و بهسوی ناشکری میبرد. متقی کسی است که سختیها او را از مسیر حق و عدالت و انصاف بیرون نمیبرد. در ادامه میفرماید: «وَ لَوْ لَا الْأَجَلُ الَّذِي كَتَبَ اللَّهُ [لَهُمْ] عَلَيْهِمْ لَمْ تَسْتَقِرَّ أَرْوَاحُهُمْ فِي أَجْسَادِهِمْ طَرْفَةَ عَيْنٍ شَوْقاً إِلَى الثَّوَابِ وَ خَوْفاً مِنَ الْعِقَاب»[14] این مقامی است که از درجات خیلی بالای تقواست. حضرت میفرماید: اگر خداوند اجلی را برای آنها مقرر نکرده بود، همین الآن به خاطر عشق به خدا و شوق در ثواب و ترس از جهنم جان میدادند. این برای ما قابلباور نیست، این سخنی است که ما بازگو میکنیم. این را علی (علیهالسلام) صحابه بزرگ پیامبر خدا (ص) میفرماید که اگر آن اجل مقرر الهی نبود لحظهای در این جهان باقی نمیماندند و این مرغِ جان بهجای دیگری پر میکشید، چراکه مرغ اینجایی نیست و نگاه او به آسمان است. شوق ثواب و ترس عقاب لحظهای او را در این جهان نگه نمیداشت. این برای ما یک خیال و حرف است که متوجه نمیشویم و نمیفهمیم، ولی چنین آدمهایی بودند. آن قرار خداست که جلوی مرگ متقین را گرفته است و الا اگر طبق روال طبیعی بود در موقع خواندن آیات بهشت و جهنم جان میدادند. این همان تقوایی است که ما در هر جمعه به آن فراخوانده میشویم و باید به آن بیندیشیم و درصدد کسب آن برآییم.
مناسبتها
به مناسبتهای این ایام هم فهرستوار اشاراتی میشود:
1. گرامیداشت دهه کرامت
دهه کرامت و ایام تکریم امام زادگان را تبریک عرض میکنم. دههای که با میلاد حضرت فاطمه (سلاماللهعلیه) آغاز میشود و با ولادت هشتمین ستاره فروزان منظومه ولایت پایان میپذیرد. این دو چهره فروزان، هم آن بانویی که مرقد او مشعل فروزان حوزههای علمیه شد و هم امام رضا (علیهالسلام) که نور ولایت او بر ایران و جهان تابید هر دو سرمایههای بزرگ همگان هستند ولی این دو سرمایه و سرمایه امام زادگان برای ایرانیان بسیار مهم هستند. تأکید میکنم بر شناخت روزافزون امام رضا (علیهالسلام) و مقامات و درسهایی که در زندگی این امام بزرگ بوده است که امروز امت اسلام به آن نیاز دارد.
2. نکوداشت روز نماز جمعه
روز نماز جمعه و ایامی که با ارتحال آیتالله طالقانی و آیتالله مشکینی (رحمةالله علیهما) ارتباط دارد گرامی میداریم. این دو عالِم از چهرههای بزرگی بودند که در مبارزات و اخلاق و تلاش برای مردم پیشگام بودند و هر دو از افتخارات منبر و کرسی و خطبههای نماز جمعه بودند. نماز جمعه بعد از انقلاب احیا شد و این از نعم الهی است که این راه عبادت بزرگ را به روی ملت ما باز کرد. البته باید اینجا متذکر شویم پیش از انقلاب در نقاطی از کشور هم نماز جمعه برگزار میشد و میبد ما این افتخار را دارد که سالها قبل از انقلاب در آن نماز جمعه اقامه میشد و بهویژه نماز جمعه انقلابی مرحوم آیتالله اعرافی از مفاخر شهر، استان و کشور ماست. به همین مناسبت تقدیم میکنیم خدمت همهکسانی که نام برده شد و همه شهدا و شهدای مدافع حرم صلواتی بر محمد و آل محمد.
3. آیتالله فضلالله نوری قربانی مشروعه ماندن مشروطه
شهادت حضرت آیتالله فضلالله نوری که از آن زمان 108 سال میگذرد را گرامی میداریم و مقام والای این عالم فرزانه که سینه سپر کرد تا مشروطه مشروعه بماند، تا مشروطه سر از وابستگی به سفارت خانههای انگلیس و روس درنیاورد، تا مشروطه ابزاری نشود برای از بین بردن حقوق مردم با نام مردم، تا ابزاری نشود برای مقابله با شریعت و معارف دین را ارج مینهیم. این عالم دینی تا پای جان ایستاد و جان خود را در این راه تقدیم کرد. یاد این عالم بزرگ و همه ذوی الحقوق را گرامی میداریم و تقدیم میکنیم صلواتی بر محمد و آل محمد.
4. تبریک روز اهدای خون
روز اهدای خون را یادآوری میکنم و به همین جمله اکتفا میکنم که یکی از بهترین احسانها و انفاقها این است کسانی که توان اهدای خون را دارند خون خود را برای دیگران اهدا کنند. یک اهدای خون میتواند جانی را از هلاکت نجات دهد. اهدای خون یکی از مصداقهای بزرگ انفاق و احسان است و این روز را باید وسیلهای برای تأکید بر اهدای خون قرار داد و همینجا هم باید تشکر کنیم از همهکسانی که در این مسیر حیاتبخش و جانبخش به مریضان تلاش میکنند.
5. پاسداشت روز شیر مادر و لزوم توجه بیشتر به محبت خانوادگی
روز شیر مادر است. فرزندی سلام و با مهر و محبت پرورش مییابد که در دامن مادر پرورش پیدا کند، از شیر مادر تغذیه کند و درون خانه مورد مهر و محبت قرار گیرد. این مهر خانوادگی و خانه بر اساس اصول خانوادگی تکلیف همه ماست. جوانان ما وقتی ازدواج میکنند و خانوادهای را تشکیل میدهند باید بیشترین فکر آنها برای این باشد که در دامان آن خانه انسانهای خوب و صالح تربیت شوند. بخش مهمی از این خوبیها مهر و محبت پدر و مادر است. آنهم نه مهر و محبت ظاهری و دروغین که با لباس و اسباببازی تأمین شود هرچند آنهم یک قسمت است. مهر و محبتی که عاطفه خرج آن شود و اخلاق به او منتقل شود این لازمه تقویت خوب است. مهمترین وظیفه ما و شما این است که این مهر صادقانه را به فرزندانمان تقدیم کنیم. مادران پیشگامان این اصل مهم تربیت هستند که یکی از این وظایف وظیفه شیردهی است.
6. لزوم توجه بیشازپیش به آموزشهای فنی و حرفهای
روز کارآفرینی و آموزشهای فنی و حرفهای را گرامی میداریم که بسیار مهم است. ما در این دوازده اصلی که در آداب تجارت در خطبههای اول بحث کردیم چند بار اشاره کردیم که کار درست وابسته به آشنایی و حرفهآموزی درست است. امروز نظامهای آموزشی ما اشکالات جدی دارد، برای اینکه میخواهد معلومات انتزاعی خشک را به همه ارائه کند.
مدرک دکترا و ارشد و کارشناسی اگر به خدمت خوب منجر نشود ارزشی ندارد. بخش زیادی از نظام آموزشی ما باید روی حرفهآموزی و آموختن فنون متمرکز شود تا همهی کارها بهصورت درست انجام شود. آموزش فنی و حرفهای را باید تقویت کرد. باید از کارهایی که انجام دادهاند تشکر کرد. دانشکدههای فنی از دانشکدههای مهمی است که باید تقویت شود. دانشگاه علمی و کاربردی باید در همین مسیر حرفهآموزی و فنون پیش برود و آموزشوپرورش ما باید جای آموزش فنون و حرفهها باشد.
آموزشوپرورش باید روش زندگی درست را به بچهها یاد دهد، فنون زندگی و خانوادگی را به آنها یاد دهد، اخلاق اجتماعی را به آنها بیاموزد و راه کسبوکار درست را به آنها یاد دهد تا بعد که افراد به سمت مشاغل آزاد و حِرَف و کارهای گوناگون میروند همه آشنای به کارشان باشند. لذا باید آموزشهای فنی و حرفهای را بسیار مهم بدانیم.
7. لزوم توجه بیشتر به کارگران عزیز
جمعی از کارگران عزیز ما در نماز جمعه شرکت دارند که سختیهایی متوجه آنهاست و حرفهای درست و حقی دارند. همینجا تقاضاهایی که داریم:
1. همراهی دستگاههای مرتبط در حل مشکلات بخش صنعت
دستگاههای مسئول، دستگاههای نظام بانکی و اداری نسبت به صنایع و دغدغههای کارگران عزیز توجه ویژهای داشته باشند. دستگاههای خدمات رسان آب، برق، گاز و مخابرات مشکلات صنعت را درک کنند. مجموعه این دستگاهها هستند که مشکلات دوره رکود، دشواریها و سختیهای صنعت را باید همراهی کنند. در آستانه شکلگیری دولت جدید انتظار مؤکد است که دولت و مجلس حقیقتاً از بعض این حواشی و اموری که چیزی عاید مردم نمیشود و گاهی موجب مشکلات عدیدهای برای کشور میشود را کنار بگذارند و در متن اقتصاد و حل مشکلات مردم گام بردارند.
2. درک بیشازپیش درد کارگران توسط کارفرمایان
در صنایع مختلف ازجمله صنایع کاشیکاری این است که کارفرمایان واقعاً کارگر را از آن خود بدانند. کارگر را عزیز بشمارند و درد کارگر و خانه او را درک کنند. این انتظاری است که از کارفرمایان و مسئولان صنایع میرود. کارگران ستون فقرات ما هستند. اگر ما چهل عدد صنعت کاشی داریم با حدود هشت هزار جمعیتی که دارد اشتغال ایجاد میشود تولیدات رونق مییابد و برای کشور ارزآوری خواهد داشت.
کارگران باید موردتوجه قرار گیرند. ما صنایعی داریم که دورهای اوج میگیرند و درآمدهای خوب دارند و دورهای هم با رکود مواجه میشوند. این صنایع واقعاً باید با دلوجان به مشکل کارگر برسند. همینجا از کسانی که به این قشر زحمتکش توجه میکنند تشکر میکنیم. امروز هم ما اعلام همدردی میکنیم با کارگران عزیزمان، عزیزانی که گاه چند ماه حقوق درستی به آنها داده نمیشود و زندگیشان با مشکل روبرو است.
انتظار میرود هم مسئولین، صنعت را مهم بشمارند و هم صاحبان صنایع، کارگران را عزیزان خود و همراهان خود بدانند. این فاصله بین کارگر و کارفرما در منطق اسلام وجود ندارد. باید بااخلاق و تعامل خوب و رسیدگی مناسب به حل مشکلات جامعه کارگری همت گماشته شود. البته دوستان کارگر ما دوستان صبور، پرکار و عزیز هستند و حتماً به وظایف خودشان عمل میکنند و توجه دارند .
8. محکومیت تحریمهای جدید دولت آمریکا
بحث دیگر در مورد تحریمهای جدید آمریکا و درسهای بزرگی که در این حرکتهای متجاوزانه، ظالمانه و غاصبانه وجود دارد میباشد. ملت ما مرد میدانهای خطر بوده است، چند دهه در برابر این دژخیمان و گرگهای بینالمللی ایستاده و قبل از آنهم این گرگها به جان ملت ما افتاده بودند و هر روز به شیوهای حمله کردهاند. بهرغم معاهده برجام و همه آن چیزی که ملت ما انجام داد مشاهده میکنیم که اینها باکمال پر رویی تقریباً بهاتفاق آرا در مجلس و کنگره و سنای خودشان آمدهاند سلسله تحریمهای جدید به بهانههای موشکی، جبهه مقاومت و مسائل حقوق بشر وضع کردهاند. این یک تجاوز جدید و پیمانشکنی بسیار واضحی است که ملت ما با همه وجود حتماً در مقابل این تجاوز خواهد ایستاد
چند نکته در اینجا مهم است:
1. لزوم پرهیز مسئولان از خامی و سادهلوحی
مسئولین ما باید دقت بیشتری به خرج دهند، عمق اقدامات طرف مقابل را بدانند. خام نباشیم، بیتوجه نباشیم. بدانیم که این دشمنها جز سقوط و استعمار ما هیچچیز دیگری نمیپسندند. بدانیم که عقب نشستن ما در برابر این گرگها صدمههای فراوانی به بار میآورد. برخی از این اقدامات ددمنشانه آمریکاییها و ایادی آنها، به خاطر بیتوجهی به نکات مهمی که رهبری فرمودند بود، بعضی از سادهانگاریهایی که در مجلس انجام شد و مقامات انجام دادند نشأت گرفت. معلوم بود که این بیتوجهیها و اقدامات نادرست بعضیها نتایج مثبتی نخواهد داشت و امروز شاهد نتایج منفی آن هستیم که خود را نشان میدهد. ما پیمانشکن نیستیم، ما اهل سلاح اتمی نیستیم، این ـ انرژی هستهای ـ از قبل بود، امروز هم هست، ولی آنها دروغ میگویند و مقابله با آنها توجه بیشتر مسئولین را میطلبد.
هیئت نظارت باید به وظایف خودش به شکل جدیتری عمل کند.
2. اعتماد به تواناییهای درون کشور راه برونرفت از مشکلات
راه علاج و برونرفت از این مشکلات این است که پیشرفتمان را در کمک خواستن از دیگران و چشم طمع داشتن از استکبار و ایادی آنها نبینیم. پیشرفت ما در ملت ما، در اقتصاد مقاومتی و مقاومت در جهان است. پیشرفت ما این است که جبهه مقاومت خود را قوت ببخشیم. امروز هم روسیه، کره و ایران را تحریم کردند. راهش این است که اقتصاد مقاومتی را تقویت کنیم و اینکه سادهانگار نباشیم و بدانیم راه موفقیت ما عقل و حکمت توأم با شجاعت و مبارزه قاطعانه در برابر این گرگهاست.
ملت ما دارا و بزرگ و جبهه مقاومت قوی است. باید کمربندها را بست، به دشمن اعتماد نکرد و اقتصاد را بر پایههای خودجوش و درونزا مبتنی کرد. این انتظاری است که از مسئولین وجود دارد و این تحریمها این پیام را میدهد.
9. محکومیت تعرّضات اخیر رژیم صهیونیستی به مسجدالاقصی
مسئله دیگر روز جهان اسلام، ماجراهای اخیر فلسطین و مسجدالاقصی است. صهیونیستها تعرضات زشتی نسبت به مسجدالاقصی انجام دادند و جنایات خودشان را به اوج رساندند. تعرضات به مسلمانان و مسجدالاقصی در این هفتههای اخیر یکی از برگهای زشت پرونده سیاه اسرائیل بود. ما هم امروز و در اینجا دوشادوش همه مسلمانان بهعنوان یک وظیفه اسلامی و انقلابی، همراهیمان را با ملت فلسطین و مقاومت اسلامی اعلام میکنیم و این خشونتهای ظالمانه را با همه وجودمان محکوم میکنیم. آمریکاییها و صهیونیستها و مزدوران وابسته به آنها مانند آل سعود بدانند تفرقه افکندید، مسلمانها را به جان هم انداختید، اما جبهه مقاومت و امت اسلامی همانطور که در حلب و موصل و امروز در عرسال لبنان گریبان مزدوران شما را گرفته است و مزدوران تکفیریتان را به فضل خدا به زمین خواهد زد هیچگاه گریبان دشمنان اصلی را رها نخواهند کرد و در برابر ظلم و ستم شما بهویژه در فلسطین و مسجدالاقصی ساکت نخواهد نشست و انشالله ملت ایران، مقاومت اسلامی و ملتهای مسلمان این راه را با افتخار ادامه خواهند داد.
10.ابراز امیدواری از انجام مراسم حج توأم با موفقیت و قبولی
در پایان حضور عزیزانی که عازم حج هستند را در مراسم نماز جمعه گرامی میداریم و امیدواریم حج امسال حج همراه با سلامتی، موفقیت و قبولی باشد. خداوند انشالله یار و یاور اینها خواهد بود و حضور ملت ایران در صحنه حج تصمیم امروز نظام است. انشالله آنهایی که در جاهای دیگر شکستخوردهاند از آن شکستها درس بگیرند و همراهی کنند که حج امسال بهخوبی انجام شود. امروز آنها در ضعفهای زیادی گرفتار شدهاند و امیدواریم یک حج باشکوه همراه با قبولی و سلامت انجام شود به فضل الهی انشالله.
نسئلک اللهم و ندعوک باسمک العظیم الاعظم الاعز الاجلّ الاکرم یا الله و… یاارحم الرحمین، اللهم ارزقنا توفیق الطاعة و بعد المعصیة و صدق النیّة و عرفان الحرمة، اللهم انصر الاسلام و اهله و اخذل الکفر و اهله،خدایا دلهای ما را به انوار ایمان روشن بفرما، اعمال ما را قبول بفرما، توبه، انابه و عبادات ما را مورد لطف و کرمت خود قرار بده، گناهان ما را ببخش، آسیبها را از جامعه ما دور بدار، نسل جوان ما را به اوج عزت، ایمان و افتخار برسان، همه مخاطرات را از کشور و امت اسلام دور بدار، شر دشمنان اسلام بهویژه اسرائیل غاصب را از سر همه مرتفع بفرما، شر تکفیریها، داعشیها و تروریستها را به خودشان بازبگردان، ما را از همه خطرات مصون بدار، باران رحمت و برکاتت را بر ما نازل بفرما، مشکلات اقتصادی کشور را مرتفع بفرما، مسئولان ما را به انجام وظایف، خدمات صادقانه و الهیشان آشنا و موفق بدار، مریضان ما، مریضان مدنظر و جانبازان را شفا کرامت بفرما، اموات و درگذشتگان ما، درگذشتگان از این جمع و تازه درگذشتگان را غریق بهار رحمتت بفرما، ارواح تابناک شهیدان، شهیدان اسلام و انقلاب اسلامی، شهیدان دفاع مقدس، شهیدان مدافع حرم و مقاومت و بینالملل اسلامی شهدای این جمع و امام شهدا را با شهدای کربلا محشور بفرما.
بسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ اللَّهُ الصَّمَدُ لَمْ يلِدْ وَلَمْ يولَدْ وَلَمْ يكُنْ لَهُ كُفُوًا أَحَدٌ[15]