محورهای سخنرانیابراز محبت به فرزندانسیره ائمه و پیامبر در مهرورزی به کودکانمعجزه انقلاب اسلامیقدرشناسی از ملت
|
|
|
نماز جمعه آیتالله اعرافی
اعوذبالله بالله السمیع العلیم من الشیطان الرجیم بسماللّه الرحمن الرحیم الرّحیم الحمد لله رب العالمین نحمده علی ما کان و نستعینه من امرنا علی ما یکون و نؤمن به و نتوکل علیه و نستغفره و نستهدیه و نعوذ به من شرور انفسنا و سیئات اعمالنا ثم الصلاة و السّلام علی سیّدنا و نبیّنا و حبیبنا ابی القاسم المصطفی محمّد و علی آله الاطیبین الاطهرین و لا سیّما بقیة الله فی الارضین.
خطبه اول:
اعوذ بالله من الشیطان الرجیم بسم الله الرحمن الرحیم «يا أَيُّهَا الَّذينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ وَ لْتَنْظُرْ نَفْسٌ ما قَدَّمَتْ لِغَدٍ وَ اتَّقُوا اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ خَبيرٌ بِما تَعْمَلُونَ»[1] عباد الله اوصیکم ونفسی بتوی الله و ملازمه امره و مجانبه نهیه
توصیه به تقوا
همه شما برادران و خواهران ارجمند و خودم را در این ایام شریف ایام دهه فجر تقوای الهی و رعایت تقوای اجتماعی و سیاسی فرمانبری از خداوند در همه شئون احوال زندگی سفارش و دعوت میکنم. امیدواریم خداوند به همه ما توفیق کسب تقوا و رعایت اوامر و نواهی خداوند در همه شئون زندگی و شکر خداوند عنایت و عنایت بفرماید.
سخن ما در اصل دیگر از اصول تربیت نوجوانان و فرزند بود. عرض کردیم مقوله مهر و محبت و مهرورزی نسبت به کودکان و نوجوانان و فرزند بود در منطق دینی و در اخبار و روایات ما یک جایگاه بسیار مهمی دارد و البته دارای چارچوب و شرایط و ضوابطی است که بعد آن را توضیح خواهیم داد.
[1]. سوره حشر (59)، آیه 18.
ابراز محبت به فرزندان
عرض شد از مهمترین نیازهای کودکان و نوجوانان تأمین عواطف او و احساس مهر و محبت است. نیاز به مهر دیدن و محبت دیدن یک نیاز عمیق روحی است بهویژه در دوران کودکی و نوجوانی و حس مهر و محبت در ساختمان شخصیت کودک و نوجوان بسیار مهم است. و ازاینرو است که بزرگترها بهویژه پدر و مادر بر آن شدند تا به این نیاز پاسخ دهند. نیاز کودک و نوجوان و فرزند فقط به غذا و لباس و مسکن نیست یک نیازهای عمیقتری وجود دارد که اگر درست و به شکل صحیح پاسخ داده نشود زمینه برای تخریب شخصیت او و آسیبپذیریهای کودک و نوجوان در آینده است. بنابراین همانطور که در نفقه در شریعت ما در تأمین غذا و لباس و مسکن تأکید شده در تربیت کودک و نوجوان و فرزند مأمور شدهایم و با احکام دقیق و مشخص به آن سفارش شدهایم همینطور پدر مادر و بهطورکلی بزرگسالان در قبال این نیاز روانشناختی و روحی مأموریت دارند باید علاوه بر آن نیازها ظاهری و مادی و شکلی به این نیازهای روحی و روانی و شخصیتی هم اهتمام ورزند. همه بزرگسالان و پدر و مادر بهطور ویژه این مأموریت را دارند. ما در قبال آن شخصیت فرزند در قبال اخلاق و روحیات و معنویات او هم مسئولیت داریم. نباید این مسئولیت را کم بشماریم از طرف دیگر تأمین نیازهای روحی از طریق اظهار محبت و مهرورزی پشتیبانِ بقیه کارهای تربیتی و اخلاقی و روحی هم هست. اگر کار مربی و پدر و مادر در تربیت علمی و فکری و فرهنگی و اخلاقی و روحی فرزند همراه با مهر و محبت گشادهرویی و خوشاخلاقی نباشد آن کارها هم خنثی و بیاثر میشود. بنابراین مهرورزی و اظهار علاقه به کودک و نوجوان و فرزند هم یک اصل اخلاقی است و هم تأمینکننده یکی از پایههای شخصیت افراد است.
روایات و سیره ائمه و پیامبر در مهرورزی به کودکان
همینکه این اقدام و از پشتوانه تأثیر بقیه رفتارهای تربیتی است در سه چهار روایتی که در خطبه پیشین تقدیم شد ملاحظه کردید تعبیرهای بلند و بسیار مهمی در ترغیب بزرگسالان و پدر و مادر به مهرورزی به کودکان و نوجوانان واردشده بود تا آنجا که فرمود:
حب الاولاد ستر من النار و الاکل معهم برائة من النار و کرامتهم جواز علی الصراط
تا آنجا که فرمود دوست داشتن فرزندان سپری در برابر آتش جهنم است همنشینی و گفتوگو با کودک و نوجوان رفع فرزندان برائت از آتش جهنم است و بزرگداشت تکریم آنان عبور از صراط است.
این تعابیر بلند اهتمام دین را به گرمی و صفای خانه مهرورزی و علاقه داشتن به فرزندان را نشان میدهد و در روایت دیگری محاسن برقی از امام صادق نقلشده است حدیثی که حضرت موسی بن عمران علی نبینا و آله و علیهالسلام خطاب به خداوند اینگونه عرض کرد: ای الاعمال افضل عندک چهکاری در پیش تو بهترین کارهاست این تدبیر البته در موارد متعدد آمده یکیش هم در اینجاست ناحیه خداوند خطاب به حضرت موسی اینجور فرموده شد که حب اطفال دوست داشتن کودکان از افضل اعمال است.
«عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ مُوسَى بْنُ عِمْرَانَ ع يَا رَبِّ أَيُ الْأَعْمَالِ أَفْضَلُ عِنْدَكَ فَقَالَ حُبُّ الْأَطْفَالِ فَإِنِّي فَطَرْتُهُمْ عَلَى تَوْحِيدِي فَإِنْ أَمَتُّهُمْ أَدْخَلْتُهُمْ بِرَحْمَتِي جَنَّتِي»[1]
برای اینکه با دوستی آینده روحی و اخلاقی را تأمین میکنیم با این مهرورزی و علاقهمندی و دوستی جلوی آسیبها او را خواهید گرفت کودک و نوجوانی که در فضای خانه از محبت پدر و مادر اشباع نشوند این آماده پذیرش خطاها و نفوذ بیگانگان در آینده خواهد بود اگر بخواهید آن آسیبها را از فرزندانتان دور کنید فضای خانه را فضای صمیمی و لبریز از عشق و محبت و به مودت بکنید تا فرزندان شما در شعاع مهر شما پرورش یابند فرمود: فانی فطرتهم علی توحیدی کودکان و نوجوانان که دارای عصمت از گناه هستند خدا میفرماید اینها بر توحید من هستند آنها همچنان بر فطرت پاک هستند شما حریم پاکی کودک و نوجوان را حفظ کنید.
در روایات متعدد از سنت و سیره پیامبر و ائمه هدی از مراتب به این محبت و عشق و علاقه به فرزندان رونمایی شده درباره پیامبر خدا حضرت محمد مصطفی صلیالله علیه و آله و سلم در چندین گزارش آمده است که آن علاقه پیامبر به امام حسن و امام حسین و علاقه پیامبر به کودکان حاضر در جمع در هر جا که بودند در گزارشهای متعدد آمده است در سیره پیامبر هم نسبت به امام حسن و هم نسبت به امام حسین و دیگران اسامة بن زید میگوید من آنجا بودم که صورت اسامة بن زید آلودگی داشت پیامبر صورت او را شست و با چه مهری آن کودک را میبوسید و محبت خود را به او ابراز میکردند درست است که نسبت به امام حسن و امام حسین آن اظهار عشق و محبت الهی پیامبر فراتر از محبتهای عادی بود اظهارات آن محبت پرچمی بود تا آیندگان راه را از بیراهه تشخیص دهند اما آن وجه مشترک علاقه به فرزندان و کودکان و اظهار محبت به آنها علاوه بر امام حسن و امام حسین در سیره پیامبر در موارد دیگری نقش شده است.
سیره های متعددی ما از این مهرورزی و اظهار علاقه به کودک و نوجوان و به فرزندان در سیره پیامبر اعظم و ائمه هدی شاهد هستیم. یک نمونه دیگر آن را هم عرض میکنم. این روایت در وسایل آمده مفضل بن عمر میگوید: روزی وارد شدم بر امام موسی بن جعفر صلوات الله و سلامه علیه وارد شدم دیدم امام رضا در کودکی در دامن ایشان نشستند فرزندش علی در دامن او نشسته است و میدیدم که چگونه امام موسی بن جعفر این فرزند را در آغوش کشید و او را میبوسید و دائم او را نوازش میکرد به او علاقه میورزد او را بر شانههای خود قرار میدهد و میگوید من قربان تو جانم به صدای تو و تو چقدر بوی خوشی داری. این اظهارات از علاقه و محبت امام جعفر به فرزندش است پیامبر به فرزندان خود وسیلههای متعدد دیگری که در این نقطه انگشت میگذارد. همه اینها برای این است که اگر فرزندان در آن سن کودکی و نوجوانی این عاطفه و مهر و محبت را نچشند بخشی از ساختمان شخصیت آنها ناتمام است. زمینه فراهم میشود تا در جوانی و نوجوانی در دام عشقهای دروغین قرار بگیرد زمینه فراهم میشود تا از آن محوریت خانواده و مرکزیت خانواده فاصله بگیرد. آیات متعدد دیگر و سیرههای گوناگون همگی ما را به این فضای مهرورزی خانوادگی دعوت میکنند.
نکتهای که در این روایات باید موردتوجه قرار گیرد این است که بخشی ازاین روایات به پدر و مادر و خانواده برمیگردد یعنی پدر و مادر را فرمان میدهد به اینکه به بچهها علاقه داشته باشید به آنها مهر ورزید و اینکه عواطف را نسبت به آنها ابراز کن اما گروهی ازاین روایات و سیرهها فراتر از این است که همه بزرگسالان در جامعه بزرگ سفارش میکند که به خردسالان و کودک و نوجوان مهر بورزید آنها را بزرگ دارید با آنها با خوشخلقی و مهرورزی رفتار کنید.
بنابراین ضمن اینکه اصل محوری در خانه یک اصل مهم برای فرزندان است یک اصل بزرگتری هم داریم همه جامعه نسبت به کودکان و خردسالان باید باعلاقه و مه رفتار کنند این تعالیم بلندی است که همبستگی خانوادگی و همبستگی اجتماعی را درست میکند این تعالیم بلند ارتباط نسلها را تقویت میکند یک مقولهای ما در جامعهشناسی با آن مواجه هستیم که آن فاصله نسلهاست اینیک مبحث مهم در جامعهشناسی امروز است اسلام با این تأکیدات ای که به بزرگسالان در کنار خردسالان دارد خردسالان در قبال جوانان دارد عواطف و آنها را تقویت میکند و رشتههای محبت را تحکیم میبخشد تا آنها باهم روابط صمیمی و دوستانه داشته باشند نسل نو با نسل پیشین قهر نباشد نسله ها باهم روابط سنجیده و محبتآمیز داشته باشند هم در فضای خانه و هم در فضای عام اجتماعی محبت و مهرورزی معجزهها میکند زمینه رشد اخلاقی و معنوی نوجوان و جوان را فراهم میکند. البته این مهرورزی قواعد و چارچوبهایی دارد در خطبههای بعد به آن اشاره خواهیم کرد.
اعوذ بالله من شیطان الرجیم بسم الله الرحمن الرحیم «إِنَّا أَعْطَيْناكَ الْكَوْثَرَ* فَصَلِ لِرَبِّكَ وَ انْحَرْ* إِنَّ شانِئَكَ هُوَ الْأَبْتَرُ» [2]
[1]. المحاسن، ج1، ص293.
[2]. سوره کوثر.
خطبه دوم:
اعوذبالله من الشیطان الرجیم بسمالله الرحمن الرحیم. الحمدلله ربالعالمین و صلیالله علی سیدنا و نبینا ابی القاسم محمد و علی علی امیر المومنین و علی الصدیقه الطاهره فاطمه الزهرا و علی الحسن و الحسین سیدی شباب اهل الجنه و علی ائمه المسلمین علی ابن الحسین و محمد ابن علی و جعفر ابن محمد و موسی ابن جعفر و علی ابن موسی و محمد ابن علی و علی ابن محمد و الحسن ابن علی و الخلف القائم المنتظر. ساسه العباد و ارکان العباد و ابواب الایمان و امناء الرحمن و سلاله النبیین و صفوه المرسلین و عتره خیره ربالعالمین صلواتک علیهم اجمعین. اعوذبالله من الشیطان الرجیم بسمالله الرحمن الرحیم «يا أَيُّهَا الَّذينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ حَقَّ تُقاتِهِ وَ لا تَمُوتُنَّ إِلاَّ وَ أَنْتُمْ مُسْلِمُونَ»[1] عباد الله اوصیکم بتقوی الله.
توصیه به تقوا:
بازهم خود و شمارا به تقوای الهی فرامیخوانم. امیرمومنان و پیشوای پارسایان در خطبه 88 فرمودند:
«أُوصِيكُمْ أَيُّهَا النَّاسُ بِتَقْوَى اللَّهِ وَ كَثْرَةِ حَمْدِهِ عَلَى آلَائِهِ إِلَيْكُمْ وَ نَعْمَائِهِ عَلَيْكُمْ وَ بَلَائِهِ لَدَيْكُمْ» [2]
مردم شمارا به تقوای خدا ترس الهی و پرهیزکاری و پارسایی و حمد فراوان خداوند و ستایش خداوند بر آنهمه نعمتها که به شما ارزانی داشت فرامیخوانم. در سختیها هم او را حمد کنید. لله الحمد علیکلحال. اگر کسی خوب بنگرد در همه احوال باید حامد و نیایش گر و ستایشگر خداوند متعال باشد. مردم در همه حال فراوان خداوند را ستایش و حمد کنید. و بعد فرمودند:
«وَ أُوصِيكُمْ بِذِكْرِ الْمَوْتِ وَ إِقْلَالِ الْغَفْلَةِ عَنْه»[3]
شمارا به یاد مرگ توصیه میکنم. یاد لحظات پایانی این عمر و آمادگی ورود در جهان دیگر همیشه سازنده و راهگشاست. انسانهایی که از مرگ غافلند، فرصت و توان و جرئت فکر در مرگ نمیکنند در معرض خطرهای وسیعاند. امیرمومنان ما و شمارا دعوت میکند که فراوان مرگ را به یادآورید و لحظه تمام شدن عمر را به یاد داشته باشید. بخش مهمی از عمر ما در غفلت از مرگ و عوالم پسازاین دنیا سپری میشود. امیرمومنان ما را فرامیخواند این غفلتها را کاهش دهید. غفلت از مرگی که از شما غافل نیست و شمارا سایه به سایه خانه به خانه کوچه به کوچه شمارا دنبال میکند و در موعد خود فرامیرسد. یاد مرگ را وجهه همت خود قرار دهید مبادا از مرگ غافل شوید که هرگز او شمارا رها نخواهد کرد. خدایا تو را به مقام والای امیرمومنان سوگند میدهیم به ما توفیق شنیدن و فرمان بردن از این نصایح را عنایت بفرما.
میلاد حضرت زهرا سلامالله علیها سالروز تولد امام راحل قدس الله نفسه الزکیه و ایامالله بزرگ دهه فجر را تبریک و تهنیت عرض میکنم. برادران و خواهران بزرگوار در دهه مبارکه فجر در سالگرد پیروزی انقلاب اسلامی مطالب فراوان است در تحلیل این 42 سال و آنچه در بر این امت گذشت و در تحلیل دستاوردهای بزرگ اینجا من به چند نکته اشاره کوتاهی میکنم:
[1]. سوره آلعمران (3)، 102.
[2]. نهج البلاغة (للصبحي صالح)، ص278.
[3]. نهج البلاغة (للصبحي صالح)، ص278.
معجزه انقلاب اسلامی
انقلاب اسلامی درون ایران پدیدهای بسیار شگفتانگیز خارقالعاده و خارج از معادلات طبیعی و عادی بود. در منطقه هم همینطور در سطح بینالملل هم باز پدید آمدن انقلابی بر مبانی دینی و از متن دین و ارزشهای الهی و سایهافکن شدن آن بر تمدن غربی پدیدهای نو و جدید بود. چرا این پدیده نو و جدید بود؟ برای اینکه اهل مطالعه دقت کنند وقت انقلاب اسلامی و روزگار قبل آن اگر کسی جامعهشناسی دنیا و علم سیاست دنیا و علوم انسانی و تحلیلهای اجتماعی و سیاسی حاکم بر مراکز علمی دنیا را میدید همه میگفتند عصر دین بهخصوص دین اجتماعی و سیاسی به پایان رسیده است. این سخنی سطحی و گزافه نیست. تئوریها نظریات و تحلیلهای اجتماعی و سیاسی جملگی قبل از پیروزی انقلاب اسلامی میگفتند دین نهفقط اسلام و مذهب اهلبیت عصر دین به پایان رسیده است. اگر مقداری مجامله میکردند و کوتاه میآمدند تحلیلها میگفتند عصر دین اجتماعی و سیاسی به پایان رسیده است. آن گفتمان ماده گرایانه غربی در همه زندگی بشر سیطره افکنده بود بر همه علوم و دانشها و فناوریهای بشر سایهافکن بود تمام نظریات و تئوریها میگفتند امکان ندارد از پایگاه دین انقلاب پدید بیاید از موضع معارف الهی سخنی جدید به جهان عرضه شود. این گفتمان حاکم بود، این منطق مسلم بر علم و دانش غرب و جهان معاصر بود. اما خدا تمام اینها را باطلالسحر کرد. تمام این تحلیلها و دیدگاهها را با قیام فیضیه و قیام مردم رشید قم و ملت بزرگ ایران و با ایستادگی و مقاومت بینظیر امام و یاران او تمام این منطق مادی ابطال شد و ملت ایران نشان داد دین و اسلام زنده است ملت ایران زنده است و انقلاب اسلامی پدید آمد و تمام این معادلات را باطل اعلام کرد. (تکبیر)
این در سطح جهان و قلمروهای علمی و دانشی و سیاسی بود که همه میگفتند امکان پیدایش یک نهضت دینی وجود ندارد. انقلاب شما این را باطل کرد. در سطح منطقه مزدوران امریکا و غربیها حاکم بودند همه منابع و معادن جهان اسلام دست آنها بود. چه کسی فکر میکرد یک منطق نو به نام انقلاب اسلامی از ایران بدرخشد از سطح ملی هم کسانی که ادعای مبارزات میکردند گروههای کوچکی بودند و اینجاوآنجا حرفی میزدند از ملیگراها کمونیستها و جریانهای مختلف ولی هیچ قدرتی برای پیروزی و پیشرفت نداشتند. در برابر انقلاب ملت ایران رژیمی بود که 2500 سال سابقه داشت. سراسر آن وابستگی بود. در برابر منطق جهانی و سیطره منطقی آمریکا و در برابر آن حاکمیت مطلق قدرت استبدادی شاه و رژیم شاهنشاهی جوانان ملت آمدند. طلاب دانشجویان اصناف کارگران بازاریان همه به ندای امام جواب دادند. یک ندا بود که توانست این پرچم را برافرازد. یک فریاد بود که ملت را متحد کرد. تمام جریانات دیگر جریانات ناچیز غیرقابل ذکر بودند. یادم است درراهپیماییهای قبل انقلاب در قم تهران بارها از افراد مختلف میشنیدم این جریان به این سادگی نمیتواند به پیروزی برسد. خودیها هم باور نمیکردند که قدرت اسلام و اعجاز الهی اینطور با سرعت طومار رژیم ستمشاهی را در هم بپیچد.
سه نکته مهم:
عرض من سه کلمه است:
- پیدایش این انقلاب خارقالعاده و خارج از تصور و فراتر از نظریات علمی و معادلات سیاسی بود.اعجاز الهی بود.
- استمرار انقلاب هم معجزهای بزرگ بود. برادران خواهران ملت بزرگ ایران کجا سراغ داریم یک ملتی اینقدر نشکن این عیار بالا این مقاومت سنگین بیش از چهل سال هشت سال جنگ ترورها توطئهها تهدید و تحریمها هر یک از این هجمههای سنگین ملتها و دولتهای بزرگ را از پا درمیآورد. شما ملت بزرگ بودید در برابر اینهمه حلقههای سنگین توطئه ایستادید و صبوری کردید. ما مسئولان خطا کردیم اشتباه کردیم کمکاری کردیم غفلتها ورزیدیم اما قلب امت ملت بزرگ ما با الهام از امام و رهبری ایستادند. امروز هم دنیا بداند ملت ایران سختیها را تحمل میکند به اشکالات اعتراض میکند اما از موضع انقلاب شکوهمند خود هرگز عقب نخواهد نشست. (تکبیر)
- در این فرازوفرود و مجاهدتها و مقاومتها و ایثارهای بینظیر مسئولان باید بدانند قدر این ملت را باید شناخت. تمام وجودشان را وقف خدمت به این ملت کنند. به حواشی و مسائل بیربط نپردازیم از گفتمان ناب انقلاب مسئولان ما فاصله نگیرند. در خدمت این گفتمانی باشند که در عالم کالای جدیدی را به بشریت عرضه کردهاند. قدر این ملت را باید دانست. ما اشکالاتی هم داشتهایم آن اشکالات را باید بشناسیم رفع کنیم. امروز وظیفه دولتمردان و مسئولان آن است که برای گشایش در زندگی مردم اقدام کنند. انقلاب ما اسلام آورد آزادی آورد پیشرفتهای بزرگ علمی و فناوری آورد، قدرت بزرگ دفاعی و امنیتی تولید کرد و جریان مقاومت را در جهان شکل داد. اما مردم ما در سختیهای اقتصادی هستند. کسی به بازار سر میزند قیمت کالاهای معمولی مثل سیبزمینی و گوجه و امثال اینها را ببیند و بازندگی طبقات فقیر مقایسه کند حقیقتاً باید اشک بریزد و باهمه وجود بسوزد. این درد را باید درک کرد. مجلسیها دولتیها مسئولان بهخصوص در آستانه سال جدید ایام عید و کنترل قیمتها تلاش برای اصلاح وضع زندگی مردم را وجهه زندگی خودشان قرار دهند. این مردم مجاهد پا به کار شایسته تلاش بیشتر برای رفع مشکلاتشان هستند. امیدواریم همه به این مقوله توجه کنند.
در پایان از همهکسانی که برای غلبه بر موج سوم و چهارم کرونا تلاش کردهاند از سپاه سلامت و مدافعان سلامت از قرارگاههای مردمی و گروههای جهادی تشکر میکنم و تقاضا دارم هم مسئولان هم قرارگاهها و هم عموم مردم نسبت به شیوهنامهها رعایت داشته باشند تا ما از موج چهارم با سلامت و خوبی عبور کنیم از خداوند هم میخواهیم همه بلاها را از ملت ما دور بدارد.
اللهم ارزقنا توفیق الطاعه و بعد المعصیه و صدق النیه و عرفان الحرمه. خدایا اموات و درگذشتگان ما مراجع درگذشته ذوی الحقوق ما شهدای این جمع شهدای اسلام انقلاب اسلامی دفاع مقدس شهدای مقاومت و مدافع حرم شهدای سلامت و امام شهدا را در این ایام با روح رسولالله محشور بفرما. همه مریضان مریضان موردنظر جانبازان عزیز را شفا عنایت بفرما. گرفتاری امت را مرتفع بفرما. امت اسلام جبهه مقاومت و ملت ایران را بر دشمنانشان پیروز بفرما. گامهای ما را درراه خودت استوار بدار. خدمت گذاران به اسلام مؤید و منصور بدار در فرج حضرت ولیعصر تعجیل بفرما.
بسمالله الرحمن الرحیم «قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ * اللَّهُ الصَّمَدُ * لَمْ يَلِدْ وَلَمْ يُولَدْ * وَلَمْ يَكُنْ لَهُ كُفُوًا أَحَدٌ» والسلام علیکم ورحمة الله