خطبه اول

زمینه‌سازی برای ازدواج جوانان از مسئولیت‌های آحاد جامعه

آثار درخشان اقدام به تزویج جوانان

اعوذ باللّه السمیع العلیم من الشیطان الرجیم بسم‌اللّه الرحمن الرحیم نحمده علی ما کان و نستعینه من امرنا علی ما یکون و نؤمن به و نتوکل علیه و نستغفره و نستهدیه و نعوذ به من شرور أنفسنا و سیئات أعمالنا و نصلّی و نسلّم علی سیدنا و نبینا أَبِی الْقَاسِمِ المصطفی مُحَمَّدٍ وَ عَلی آله الأطیَّبینَ الأطهَرین و لاسیُّما بقیة اللّه فی الارضین.

السلام علیک یا اباعبدالله و علی الارواح التی حلّت بفنائک

توصیه به تقوا

اعوذبالله من الشیطان الرجیم بسم‌الله الرحمن الرحیم «یا أَیهَا الَّذِینَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ حَقَّ تُقَاتِهِ وَلَا تَمُوتُنَّ إِلَّا وَأَنْتُمْ مُسْلِمُونَ»[1] عباد عباد اللَّهِ أُوصِیکمْ و نَفسِی بِتَقْوَی اللَّه

همه شما نمازگزاران گرامی، برادران و خواهران ارجمند و خودم را به تقوا، پارسایی، پرهیزگاری و ذکر و شکر خداوند در همه احوال سفارش و دعوت می‌کنم. امیدواریم خداوند همه ما را از پارسایان و متقیان مقرر بفرماید.

زمینه‌سازان ازدواج دیگران

در خطبه‌های گذشته در زمینه‌ی مباحث خانوادگی ابتدا به مجموعه‌ای از اصول و قواعدی پرداختیم که خانواده سالم باید بر اساس آن اصول استوار شود. اگر این اصول سی‌گانه‌ای که در روابط همسران بیان شد فرهنگ جامعه و خانواده‌های ما شود آنگاه ما دارای خانواده‌هایی اسلامی، الهی، سالم و تربیت‌کننده‌ی انسان‌های بزرگ خواهیم بود.

به مقوله دیگری بعد از آن سی اصل پرداختیم. گفته شد که تشکیل خانواده و ازدواج سالم از نگاه اسلام دارای نه فلسفه، جهت و هدف‌گیری است که در خطبه‌های قبل به آن اشاره کردیم. آنچه در خطبه اول امروز تقدیم محضر شریف شما می‌شود بحث زمینه‌سازی تشکیل کانون خانواده توسط جامعه، حکومت و خانواده است. تشکیل خانواده سالم و ازدواج به‌موقع و درست مسئولیتی است که اولاً متوجه جوان در سنین ازدواج است و سپس سه گروه در این مسئله مسئول هستند:

1. عموم جامعه به‌عنوان یک تکلیف واجب یا مستحب کفایی

2. حاکمیت و دولت

3. پدر و مادر و خانواده

غالب تکالیف اجتماعی اسلام و مسائل اجتماعی آن همین‌طور است. اسلام جامعه را هم در سطح عموم جامعه به‌عنوان یک تکلیف کفایی، هم در سطح حاکمیت، دولت و مسئولان و هم در سطح خانواده به وظایف زیادی موظف کرده است. چون اسلام دین اجتماعی است. انسان‌ها با عناوین گوناگون در مسائل گوناگون اجتماعی متعهد هستند. کسی نمی‌تواند از زیر بار تعهدات و مسئولیت‌های فرهنگی، اجتماعی، سیاسی و اقتصادی شانه خالی کند.

یکی از این مسائل مهم، شکل‌گیری خانواده‌های خوب و سالم است. ازدواج‌های به‌موقع و به هنگام است که همگان در قبال آن مسئولیت دارند. همان‌طور که عرض کردم اولاً و بالذات تعهدات اجتماعی اسلام متوجه آحاد جامعه است همانند امربه‌معروف و نهی از منکر بر اساس شرایطی که تبیین شده است. ثانیاً نسبت به حاکمیت و در وهله سوم نسبت به خانواده.

آیات در باب لزوم مسئولیت‌پذیری آحاد جامعه

امروز بنده به همان لایه اول بر اساس آیات و روایات می‌پردازم. سخن این است که آحاد جامعه و همه مکلفان در یک جامعه در قبال ازدواج به‌موقع و به هنگام و درست مسئول هستند. هر کسی به قدر توان خود باید ایفای نقش کند. در اینجا بحث این نیست که دولت و حاکمیت یا حتی پدر و مادر و خانواده و خویشان بلکه همه آحاد جامعه در حد توانشان وظایفی استحبابی و حتی در حد الزام و ایجاب در تشکیل خانواده و تسهیل آن دارند.

1. آیه اعانه بر برّ

در این زمینه اگر به قواعد و عناوین عامه مراجعه کنیم قاعده اعانه بر برّ و تقوا قانون بسیار مهمی است. قرآن می‌فرماید: «تَعاوَنُوا عَلَى الْبِرِّ وَ التَّقْوى‏»[2] این خطاب به همه جامعه است. می‌فرماید: همه شما در برابر خوبی‌ها، نیکی‌ها، سلامت و سعادت جامعه وظیفه دارید. در حد توانتان تلاش کنید خوبی‌ها در جامعه رواج پیدا کند و فرهنگ جامعه یک فرهنگ سالمی‌ شود. از مصادیق این قاعده آن است که اگر شما در جایی امکان و قدرتی دارید تلاش کنید که شرایط ازدواج را برای جوانان در سن ازدواج فراهم کنید. خوشبختانه در گوشه و کنار داریم عزیزانی که موسسه‌ای تشکیل داده‌اند. با حساب‌وکتاب و دقت و ملاحظه همه جوانب زمینه را فراهم می‌کنند که جوانان به‌موقع ازدواج کنند. شرایط را برای شکل‌گیری خانواده‌های خوب و سالم که از بهترین کارها است تسهیل می‌کنند.

2. آیه امربه‌معروف و نهی از منکر

قاعده امربه‌معروف و نهی از منکر که در آیات شریفه آمده است[3] گویای این است که تلاش کنید معروف که شکل‌گیری خانواده سالم است و بازدارندگی از فروپاشی خانواده‌هایی که موجود است را رواج دهید. بنابراین ما یک سلسله قواعد عامه فقهی و عناوین کلی داریم که جامعه و همه ما را در حد توانمان و با شرایط لازم به این فرامی‌خواند که تلاش کنید تا بنیان خانواده در جامعه محکم شود، هم جلوی طلاق و فروپاشی خانواده را بگیرید و هم خانواده‌های سالم و ازدواج‌های درست و به‌موقع شکل بگیرند.

3. آیه 85 سوره نساء

در آیات قرآن، قانون دیگری داریم که می‌فرماید: «مَنْ يَشْفَعْ شَفاعَةً حَسَنَةً يَكُنْ لَهُ نَصيبٌ مِنْها وَ مَنْ يَشْفَعْ شَفاعَةً سَيِّئَةً يَكُنْ لَهُ كِفْلٌ مِنْها وَ كانَ اللَّهُ عَلى‏ كُلِّ شَيْ‏ءٍ مُقيتاً»[4] این آیه از آیاتی است که در بحث جهاد وارد شده است و شاید شأن نزولش این باشد که همه همراه پیامبر شوید تا پیامبر در معرکه و کارزار تنها نماند. وقتی‌که فرمان جنگ و جهاد آمد رسول خدا را تنها نگذارید. می‌فرماید: خداوند به کسانی که در مسیر حمایت از پیامبر (صلّی اللّه علیه و آله و سلّم) و رهبر جامعه تلاش می‌کنند کمک می‌کند و آن‌هایی که تخریب می‌کنند در آن عذاب شریک هستند. اما این آیه در روایات بر وساطت در کارهای خیر، تطبیق داده شده است. می‌فرماید کسی که برای کمک به دیگران وساطت درست انجام می‌دهد این شریک در آن کار خیر است. شما واسطه می‌شوید که کس دیگری به این فرد کمک کند شما هم در ثواب آن کار شریک هستید. این همان قانون «مَنْ‏ سَنَ‏ سُنَّةً حَسَنَةً، فَلَهُ أَجْرُهَا وَ أَجْرُ مَنْ عَمِلَ بِهَا إِلى‏ يَوْمِ الْقِيَامَةِ مِنْ غَيْرِ أَنْ يُنْقَصَ مِنْ أُجُورِهِمْ شَيْ‏ء»[5] است. اگر سهیم شوید کار خوبی انجام شود شما هم در آن کار خیر سهیم هستید. حتی در روایات در بحث وساطت امر ازدواج نیز تطبیق داده شده است. می‌گوید شما با اصول و ضابطه درست واسطه شو تا ازدواج تسهیل شود. در ذیل همین آیه روایاتی وجود دارد که می‌فرماید واسطه‌گری در کارهای خیر مشمول این آیه هم می‌شود بدون آن‌که ثواب کسانی که آن کار خیر را انجام می‌دهند کاهش پیدا کند.

در روایتی از امیر مؤمنان(علیه‌السلام) است که همین مضمون در آنجا هم آمده است. آن حضرت می‌فرماید: «أَفْضَلُ‏ الشَّفَاعَاتِ‏ أَنْ تَشْفَعَ بَيْنَ اثْنَيْنِ فِي نِكَاحٍ حَتَّى يَجْمَعَ اللَّهُ بَيْنَهُمَا»[6] می‌گوید یکی از بهترین شفاعت‌ها این است که کسی به‌درستی رفتار کند و بین دو جوان در امر ازدواج وساطت کند تا اینکه به نتیجه رسد. این آیه در بحث جهاد و رزم است ولی مفهوم آن در روایات به وساطت در هر کار خیری تعمیم داده شده است. اگر کسی برای آشتی دادن دو رفیق که قهر کرده‌اند یا گشایش مشکل دیگران یا محقق شدن ازدواجی وساطت کند مصداق و مشمول این آیه شریفه است.

4. آیه نکاح

و همین‌طور آیه مشهور سوره نور که می‌فرماید: «وَ أَنْكِحُوا الْأَيامى‏ مِنْكُمْ وَ الصَّالِحينَ مِنْ عِبادِكُمْ وَ إِمائِكُمْ إِنْ يَكُونُوا فُقَراءَ يُغْنِهِمُ اللَّهُ مِنْ فَضْلِهِ وَ اللَّهُ واسِعٌ عَليم‏»[7]این آیه هم یک خطاب عام و تکلیف کفایی است که همه جامعه را در برمی‌گیرد. همه جامعه به فراخور توان خود و با رعایت دقایق و ضوابطی که در وساطت است که بعدها خواهیم گفت باید تلاش کنند که خانواده‌ها استوار بمانند و درست و سالم شکل بگیرند.

می‌بینیم که از یک نگاه عمومی فقهی ما مواجه با یک سلسله از قواعد، عناوین و ادله‌ای هستیم که می‌گوید در کارهای نیک ازجمله در بحث ازدواج به‌موقع و درست وساطت و اقدام کنید. این‌یک نگاه عمومی به این تکلیف عام اجتماعی یعنی تحکیم پایه‌های خانواده سالم و انسان‌ساز بود.

روایات در باب لزوم مسئولیت‌پذیری آحاد جامعه

وقتی هم که سراغ روایات به‌طور خاص بیاییم شاید بیش از ده روایت در اینجا وجود دارد که در برقراری خانواده سالم تأکید می‌کند که شما نقش داشته باشید و آثاری هم برای آن ذکر شده است.

1. انفاق در راه ازدواج از خوشبختی‌های انسان مؤمن

در یک روایت از پیامبر اکرم (صلّی اللّه علیه و آله و سلّم) به نقل از امام صادق (علیه‌السلام) است که می‌فرماید: «تَزَوَّجُوا وَ زَوِّجُوا أَلَا فَمِنْ حَظِّ امْرِئٍ مُسْلِمٍ إِنْفَاقُ‏ قِيمَةِ أَيِّمَةٍ»[8] بخت خوب یک انسان مسلمان این است که انفاق کند تا یک فرد عزبی ازدواج کند که این از خوشبختی‌های انسان مؤمن است.

طبعاً این‌جور وساطت‌ها خطرها و گرفتاریی هایی هم دارد که ثوابش به خاطر همان سختی‌هایش است.

2. نظر لطف الهی به چهار طایفه

در روایتی دیگر از امام صادق (علیه‌السلام) نقل شده است که خداوند به چهار گروه نگاه ویژه می‌افکند در آن بیابان محشر و اوضاع وانفسا. از قیامت هر چه بگوییم کم گفته‌ایم. قیامتی که: «إِذا زُلْزِلَتِ الْأَرْضُ زِلْزالَها»[9] آن وضع بسیار عجیبی که در قیامت است همه را در فکر فرومی‌برد و همه در هراس و رنج هستند. در چنین وضعیتی خداوند به چهار گروه نگاه خاصی می‌افکند: «أَرْبَعَةٌ يَنْظُرُ اللَّهُ‏ إِلَيْهِمْ‏ يَوْمَ‏ الْقِيَامَةِ مَنْ‏ أَقَالَ‏ نَادِماً أَوْ أَغَاثَ‏ لَهْفَانَ‏ أَوْ أَعْتَقَ‏ نَسَمَةً أَوْ زَوَّجَ‏ عَزَباً»[10]

اول: کسی که معامله‌ای کرده و حالا پشیمان است این سرسختی نشان نمی‌دهد و می‌گوید اقاله می‌کنم و فسخ می‌کنم که در روایات خیلی روی این تأکید شده است که با آدم پشیمان راه بیایید؛

دوم: کسی که به فریاد آدم گرفتار می‌رسد؛

سوم: کسی که بنده‌ای را آزاد کند؛

چهارم:کسی که بی‌همسری را کمک کند که ازدواج کند. اگر واسطه شدی و شرایط را فراهم کردی، وام، کمک و وساطت به هر شکلی برای اینکه جوانی به ازدواج برسد می‌گوید خداوند روز قیامت به تو نگاه خاص می‌اندازد.

3. مورد لطف الهی قرار گرفتن

در روایت دیگری هم از امام صادق (علیه‌السلام) آمده است که: «مَنْ زَوَّجَ أَعْزَباً كَانَ مِمَّنْ يَنْظُرُ اللَّهُ إِلَيْهِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ»[11] این در کافی شریف، تهذیب و خصال هر سه کتاب آمده است. کسی که امکاناتی فراهم کند تا خانه و خانواده‌ای شکل بگیرد خداوند روز قیامت نگاه لطف به او می‌کند.

4. متنعّم در ظلّ عرش الهی

کسی که موسسه تشکیل داد، صندوق و شرایط را فراهم کرد تا نسل جوان به‌موقع ازدواج کنند مشمول این روایت می‌شوند که در ظل عرش خداوند قرار می‌گیرد. امام کاظم (علیه‌السلام) فرمودند: «ثَلَاثَةٌ يَسْتَظِلُّونَ‏ بِظِلِ‏ عَرْشِ‏ اللَّهِ‏ يَوْمَ لَا ظِلَّ إِلَّا ظِلُّهُ رَجُلٌ زَوَّجَ أَخَاهُ الْمُسْلِمَ أَوْ أَخْدَمَهُ أَوْ كَتَمَ لَهُ سِرّا»[12] روزی که هیچ سایه‌ای در آن آفتاب سوزان قیامت نیست چند گروه زیر سایه خداوند قرار می‌گیرند و سایه عرش خداوند آن‌ها را پوشش می‌دهد: شخصی که زمینه فراهم کرده که دیگران به‌موقع ازدواج کنند یا آدمی که خدمتی به انسان‌ها می‌کند یا کسی که اسرار دیگران را مکتوم نگه می‌دارد.

5. تزویج هزار هزار حورالعین

و نعم دیگر بهشتی که در روایات ازجمله روایتی که از پیامبر خدا حضرت محمد مصطفی (صلّی اللّه علیه و آله و سلّم) نقل شده است که می‌فرماید: «مَنْ‏ عَمِلَ‏ فِي‏ تَزْوِيجٍ‏ بَيْنَ مُؤْمِنَيْنِ حَتَّى يَجْمَعَ بَيْنَهُمَا زَوَّجَهُ اللَّهُ أَلْفَ أَلْفِ امْرَأَةٍ مِنَ الْحُورِ الْعِينِ كُلُّ امْرَأَةٍ فِي قَصْرٍ مِنْ دُرٍّ وَ يَاقُوتٍ وَ كَانَ لَهُ بِكُلِّ خُطْوَةٍ خَطَاهَا فِي ذَلِكَ أَوْ كَلِمَةٍ تَكَلَّمَ بِهَا فِي ذَلِكَ عَمَلُ سَنَةٍ قِيَامٍ لَيْلُهَا وَ صِيَامٍ نَهَارُهَا»[13] کسی که برای برقراری یک خانواده سالم تلاش کند هر قدمی که در این راه بر می‌دارد به اندازه ارزش یک سال عبادت برای او نوشته می‌شود. تصور نکنیم این‌ها مبالغه است.

مجموعه ‌این روایات نشان‌دهنده ارزش فوق‌العاده بالا برای وساطت در امر خیر و امر ازدواج است. این باید یک الگو و فرهنگ باشد. البته در خطبه بعد خواهیم گفت که این کار مخاطراتی دارد و باید شرایطی در این وساطت‌ها باشد و باید به آن‌ها توجه کرد، ولی اصل این سیره باید در فرهنگ عمومی جامعه ما باشد. اینکه آدم‌ها به خاطر یک مشکلی از زیر بار کارهای خیر شانه خالی کنند شایسته یک جامعه اسلامی نیست.

ازجمله نمونه‌ها این است که پیامبر خدا خود در مواردی شخصاً برای برقراری ازدواج واسطه شده‌اند.[14] قصه مفصلی دارد که جویبر با وساطت پیامبر خدا داماد زیاد بن لبید شد. جویبر از یمامه آمده بود در کنار پیامبر خدا و جوان کوتاه‌قد و سیاه چهره و فقیری بود و امیدی نداشت که کسی درخواست ازدواج او را پاسخ مثبت دهد. پیامبر او را برای خواستگاری دختر یکی از افراد سرشناس و پولدار مدینه فرستاد. وقتی‌که رفت همه تعجب کردند بعد که فهمیدند نظر پیامبر خدا این است اجابت کردند. پیامبر از وی می‌پرسد: چرا ازدواج نمی‌کنی؟ می‌گوید: من فقیر و نادارم. من که نمی‌توانم ازدواج کنم. پیامبر می‌فرماید: اقدام کن و به فلان خانه برو. پیامبر خود شخصاً وساطت می‌کند برای اینکه این جوان متدین و خوب اما نادار و فقیر ازدواج کند. جویبر هم ازدواج بسیار موفقی داشت و نهایتاً به شهادت رسید.

امیدواریم خداوند به همه ما توفیق فهم معارف الهی و عمل به فرامین خداوند را در همه شئون زندگی عنایت و کرامت بفرماید اللهم اغفر المؤمنین و المومنات والمسلمین و المسلمات، الاحیاء منهم و الاموات.

بسم‌الله الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ إِنَّا أَعْطَينَاكَ الْكَوْثَرَ فَصَلِّ لِرَبِّكَ وَانْحَرْ إِنَّ شَانِئَكَ هُوَ الْأَبْتَرُ[15]

 


[1]آل‌عمران، آیه 102

[2]ـ سوره مائده، آیه 2

[3]ـ سوره آل عمران، آیه 110: «كُنْتُمْ خَيْرَ أُمَّةٍ أُخْرِجَتْ لِلنَّاسِ تَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَ تَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنْكَر»

[4]ـ سوره نساء، آیه 85

[5]ـ مرحوم کلینی، الکافی، ج 9، 372: امام صادق (علیه‌السلام) فرمودند: هر کس سنت و روش نیکی را پایه گذاری کند، پاداش عمل خودش و دیگران (که به آن عمل می کنند) برای وی خواهد بود، بدون آنکه از پاداش آنان چیزی کم شود.

[6]ـ همان، ج 5، ص 331: از بهترین شفاعتها، شفاعت‏بین دو نفر در امر ازدواج است تا اینکه خداوند آنان را مجذوب یکدیگر گرداند

[7]ـ سوره نور، آیه 32: البته باید مردان بی‌زن و زنان بی‌شوهر و کنیزان و بندگان شایسته خود را به نکاح یکدیگر درآورید، اگر آن مردان و زنان فقیرند خدا به لطف و فضل خود آنان را بی‌نیاز و مستغنی خواهد فرمود و خدا رحمتش وسیع و نامتناهی و (به احوال بندگان) آگاه است.

[8]ـ مرحوم کلینی، الکافی، ج 5، ص 328: هم خودتان همسر بگيريد هم در همسرگيري ديگران کمک کنيد یکي از برکاتي که انسان مسلمان ميبرد اين است که وسيلهٴازدواج يک انسان بيهمسر را فراهم کند.

[9]ـ سوره زلزله، آیه 1

[10]ـ شیخ حر عاملی، وسایل الشیعه، ج 20، ص 46

[11]ـ همان، ص 45

[12]ـ همان، ص 46

[13]ـ ابن بابویه، ثواب الاعمال و عقاب الاعمال، ص 288: هر کس در امر برقرار ساختن ازدواج میان زن و مردی کوششی کند، خداوند متعال هزار حورالعین به وی عطا نماید که هر یک قصری از در و یاقوت دارند و نیز در برابر هر گامی که در این امر بر می دارد و یا هر کلامی که در این رابطه می گوید، خداوند عمل یک سال عبادت که روزها را روزه و شبها را در نماز باشد در نامة اعمال او می نگارد.

[14]ـ مرحوم کلینی، الکافی، ج 5، صص 341 و 342

[15]. سوره کوثر

خطبه دوم

تبیین ویژگی‌هایی اربعین سالار شهیدان

لزوم اتخاذ مواضع انقلابی‌تر و جهادی‌تر توسط مسئولین

اعوذ باللّه السمیع العلیم من الشیطان الرجیم بسم‌اللّه الرحمن الرحیم الحمدلله ربّ العالمین و الصّلاة و السّلام علی سیّدنا و نبیّنا و حبیب قلوبنا و طبیب نفوسنا و شفیع ذنوبنا ابی القاسم المصطفی محمّد و علی مولانا علیّ بن ابیطالب و علی الصدیقة الطاهرة فاطمة الزهراء و علی الحسن و الحسین سیّدی شباب اهل الجنة و علی الائمة المسلمین علی بن الحسین و محمد بن علی و جعفر بن محمد و موسی بن جعفر و علی بن موسی و محمد بن علی و علی بن محمد و الحسن بن علی و الخلف القائم المنتظر حججک علی عبادک و أمنائک فی بلادک ساسة العباد و أرکان البلاد و أبواب الایمان و أمناء الرحمن و سلالة النبین و صفوة المرسلین و عترة خیرة رب العالمین صلواتک علیهم اجمعین

توصیه به تقوا

اعوذبالله من الشیطان الرجیم بسم‌الله الرحمن الرحیم «یا أَیهَا الَّذِینَ آمَنُواْ اتَّقُواْ اللّهَ وَکونُواْ مَعَ الصَّادِقِینَ»[16]عباد عباد اللَّهِ أُوصِیکمْ و نَفسِی بِتَقْوَی اللَّه

امیر مؤمنان و پیشوای پارسایان در ادامه سخنان دل‌نشین و زیبای خود در دعوت به تقوا، در خطبه 191 نهج‌البلاغه بعد از آن‌که توصیه به تقوا کردند و ابعادی از تقوا را تبیین کردند اما هشدار عجیبی می‌دهند: «فَمَا أَقَلَ‏ مَنْ‏ قَبِلَهَا وَ حَمَلَهَا حَقَّ حَمْلِهَا أُولَئِكَ الْأَقَلُّونَ عَدَداً»[17] این‌همه در وصف تقوا گفتیم و شما را به پارسایی فراخواندیم اما بدانید آنان‌که به‌درستی حق تقوا را ادا کنند کم هستند. ممکن است که مراتبی از تقوا در همه باشد اما آنان‌که حق تقوا را ادا کنند اندک هستند.

حیف نیست که ما عمری را سپری کنیم و جزء این اندک‌ها قرار نگیریم؟! این‌ها قله‌های انسانیت و بشریت هستند. تعداد این‌ها کم است. ما وارد مسابقه‌ای هستیم. هر جمعه که پای خطبه و نماز می‌نشینیم و در این مراسم پرشکوه شرکت می‌کنیم باید برای رسیدن به قله‌ها در این مسابقه تقوا تجدیدقوا کنیم و جزء افرادی شویم که حق تقوا را رعایت کرده‌اند. این انسان‌های اندک رسیده به قله مصداق‌های آن آیه شریفه هستند که فرمود: «قَليلٌ مِنْ عِبادِيَ الشَّكُور»[18] کم هستند آدم‌هایی که حق شکر خداوند را ادا کنند. ما که در جمعه آمده‌ایم و در پیشگاه خداوند حضور پیداکرده‌ایم آن‌هم در اربعین سالار شهیدان باید این مسیر را طی کنیم. در فقره بعد می‌فرمایند: «فَأَهْطِعُوا بِأَسْمَاعِكُمْ إِلَيْهَا وَ أَلِظُّوا بِجِدِّكُمْ عَلَيْهَا» این گوش‌ها را با سرعت متوجه فرمان تقوا و شنیدن آن کنید. این موج دعوت به تقوا در آیات و روایات و نهج‌البلاغه طنین‌افکن است. این ما هستیم که باید آسیب زدایی کنیم، گوش‌ها را بازکنیم و پنبه‌های مادیت را از گوشمان درآوریم تا این فریاد را بشناسیم. خدایا تو را به اولیایت سوگند می‌دهیم که ما را از انسان‌های متقی و پارسایان واقعی قرار بده.

مقدم مهمانان عزیز و زوار سالار شهیدان از کشورها و مناطق مختلف را گرامی می‌داریم. همین‌طور مقدم دانش‌آموزان عزیز به مناسبت روز دانش‌آموز و بسیج دانش‌آموزی در این مراسم پرشکوه را گرامی می‌داریم و عرض سپاس داریم و آرزوی توفیق برای همه بزرگواران به‌ویژه این عزیزانی که در نماز جمعه امروز حضور یافته‌اند داریم.

مناسبت‌ها

در چند محور مطالبی را فهرست‌وار اشاره می‌کنم:

1. اربعین و ویژگی‌های آن

این اربعین از همان اربعین غریبانه‌ی سالار شهیدان ‌که جابر با آن تنهایی بر سر قبر فرزند رسول خدا (ص) نشست و آه کشید و اشک ریخت شروع می‌شود.

اما حقانیت اربعین و درخشش و فروغ این خورشید کربلا و عاشورا چنان بود که از اربعین با آن محدودیت و غربت به حضور بالای بیست میلیون عاشق و دلباخته رسیده‌ایم. این حقانیت راه حسین است. این راه جهاد در راه خداست که این‌طور در تاریخ نورافشانی می‌کند. اگر بخواهیم امروز اربعین را تحلیل کنیم زبانمان عاجز از وصف این پدیده‌ی بزرگ بشری است.

1. جمعیت بالای بیست میلیون نفر: این‌چنین پدیده‌ای در پدیده‌های اجتماعی بشر بسیار بسیار کم‌نظیر است. در پدیده‌ای که بالای بیست میلیون جمعیت حضور پیدا می‌کنند؛

2. از همه مذاهب و ادیان حضور دارند؛

3. از همه اقوام و نژادها در این راه‌پیمایی باشکوه حضور دارند؛

4. از بیش از صد کشور عالم انسان‌های دلباخته و شیدا عاشقانه در این راهپیمایی طولانی شرکت می‌کنند؛

5. شرکت همه گروه‌های سنی و اجتماعی و طبقات گوناگون در این مراسم پرشکوه؛

6. راه‌پیمایی طولانی: این راه‌پیمایی یکی دو کیلومتر نیست بلکه در راه‌پیمایی بالای صد کیلومتر با پای مجروح به عشق سالار شهیدان می‌دوند ؛

7. نظم این مراسم درون‌زا است خود ملت و خود عاشقان اهل‌بیت این نظم را برقرار می‌کنند؛

8. هزینه‌های آن از خود مردم تأمین می‌شود؛

9. این مراسمی که تاریخی است و قرن‌ها استمرار داشته است؛

10. عشق، اخلاص، شجاعت، و ایثار، وحدت و انسجام در قلب‌های شرکت‌کنندگان در این راه‌پیمایی موج می‌زند.

این پدیده اجتماعی بزرگی است. وقتی زینب کبری (علیها سلام) قهرمانه فرمود: «كِدْ كَيْدَكَ‏ وَ اجْهَدْ جُهْدَكَ فَوَ الَّذِي شَرَّفَنَا بِالْوَحْيِ وَ الْكِتَابِ وَ النُّبُوَّةِ وَ الِانْتِجَابِ- لَا تُدْرِكُ أَمَدَنَا وَ لَا تَبْلُغُ غَايَتَنَا وَ لَا تَمْحُو ذِكْرَنَا وَ لَا تَرْحَضُ عَنْكَ عَارُنَا وَ هَلْ رَأْيُكَ إِلَّا فَنَدٌ وَ أَيَّامُكَ إِلَّا عَدَدٌ وَ جَمْعُكَ إِلَّا بَدَدٌ يَوْمَ يُنَادِي الْمُنَادِي أَلَا لُعِنَ الظَّالِمُ الْعَادِي‏»[19] آن شیر زن قهرمان به آینده تاریخ اشاره کرد هر چه می‌خواهید بکنید. اما به خدا قسم که ما می‌مانیم و مشعل عاشورا در تاریخ نورافشانی می‌کند. آن روز جابر با آن حال زار و وضع سخت و دشوار بر قبر امام حسین (ع) افتاد و اشک ریخت اما امروز ای سالار شهیدان میلیون‌ها عاشق در گرد شمع تو می‌چرخند. آن‌ها هم که نیامده‌اند دل‌هایشان به عشق تو می‌تپد. السلام علیک یا اباعبدالله و علی الارواح التی حلت بفنائک السلام علی الحسین و علی علیّ بن الحسن و علی اولاد الحسین و علی اصحاب الحسین.

2. بزرگداشت روز فرهنگ عمومی

فرهنگ عمومی مقوله بسیار مهمی است و اسلام به ابعاد مختلف آن تأکید دارد. البته شوراهای فرهنگ عمومی در استان‌ها و شهرها با هدایت ائمه محترم جمعه و همراهی دیگر مسئولان نقش خوبی ایفا کرده‌اند، اما به نظر می‌آید که در حمایت از این شوراها، شورای عالی انقلاب فرهنگی و مسئولان باید جدی‌تر باشند. بنده هم بارها عرض کرده‌ام که این شوراها اگر بخواهند نقش‌آفرین جدی باشند نیاز به یک بازسازی و حمایت بیشتری دارد. فرهنگ عمومی رعایت حق‌الناس، حیا، عفاف، حجاب و نکات متعدد و کلیدی است که باید همه جامعه به آن حساس باشند.

به‌ویژه مردم عزیزمان در عاصمه اهل‌بیت و پایگاه اهل‌بیت در قم به صیانت از ارزش‌های الهی و رعایت حق‌الناس، عفاف و حجاب اهتمام روزافزون داشته باشند و فرهنگ عمومی نیازمند به عزم همگانی است.

3. گرامیداشت سیزده آبان سالروز تسخیر لانه جاسوسی و روز دانش‌آموز

موضوع سوم سیزده آبان است که سالروز تسخیر لانه جاسوسی و روز تبعید امام از قم به ترکیه و روز دانش‌آموز است. ما همه این مناسبت‌ها را گرامی می‌داریم.

تحلیل کوتاهی عرض می‌کنم: طرح امروز آمریکا طرح تکمیل‌شده نسبت به طرح‌های شیطانی قبلشان است و به یک عرصه جدیدی ورود می‌کند، گرچه بی‌سابقه نیست اما در این ابعاد تازگی دارد. راه‌پیمایی فردا در سراسر ایران و در قم قهرمان باید یک راه‌پیمایی پرشکوه با حضور دانش‌آموزان ، دانشجویان، طلاب، روحانیون، بازاری‌ها و همه طبقات و با یک فریاد رساتر از سال قبل باشد زیرا آمریکا امروزه چند هدف و استراتژی را تعقیب می‌کند:

استراتژی‌های آمریکا در ایران و منطقه

1. تصرف در مغزها و اراده‌ها: این‌که مغز و اراده ملت ما را از مبارزه خالی کند. مسئولین ما را از آن عزم و اراده تهی کند. برای این نقشه و برنامه ریخته‌اند. با هزار حیله و ترفند تلاش می‌کنند که اراده‌های ما را از بین ببرند، نگاه ما را به استکبار تغییر دهند. عوامل و فریب‌خوردگانی هم دارند که این کارها را انجام می‌دهند و در سطوح مختلف این فکر صلح با دشمن را ترویج می‌کنند

2. فشار اقتصادی و تداوم تحریم‌ها

3. فشار بر جبهه مقاومت

4. طرح تجزیه کشورهای اسلامی: توطئه‌های جدید برای تجزیه کشورهای اسلامی از قبیل آنچه در کردستان عراق شروع شد که بحمدالله شکست خورد

5. تقویت جبهه مزدورانشان در منطقه و همراه ساختن جبهه اروپایی که همیشه همراهشان بوده‌اند؛

6. نقض برجام: تحریم‌های جدید به بهانه‌های جدید که این‌ها برجام را نقض کرده‌اند. تحریم‌هایی بدتر از دوره قبل می‌آورند. تحریم‌های زنجیره‌ای که اتوماتیک وار جلو می‌آید، در لیست تحریم‌هایشان شرکت‌ها و افراد جدید آورده‌اند و شیوه‌های بسیار خطرناک اعمال کرده‌اند.

ما و شما و همه دنیا در مقابل آزمون جدید هستیم. اروپایی‌ها که تابه‌حال راست نگفته‌اند، ما هم که مکرر فریب آن‌ها را خورده‌ایم. سر یک بزنگاه هستند شما یک عهدی را امضا کرده‌اید، پای آن باید بایستید، نباید با جبهه استکباری همراه شوید که تاکنون همراه بوده‌اید. مسئولین ما فرمان و توصیه‌های مقام معظم رهبری را باید جدی بگیرند. به غیر خود و جبهه مقاومت و ایمان ملت دل نبندند. آن‌ها همراه شما نخواهند شد. این آزمون سختی برای اروپایی‌ها است ولی نباید به اینکه این‌ها موفق شوند دل ببندیم. آمریکایی‌ها تحریم‌های سنگین‌تر و پیچیده‌تری را آورده‌اند.

مواضع مسئولین و نظام در قبال این توطئه‌ها

اولاً ما باید هوشیارتر باشیم. مسئولین ما دیپلماسی انقلابی و جهادی پیشه کنند. آگاهی و بصیرت در برابر این سلسله نقض عهدها را داشته باشند. اروپایی‌ها باید پای عهد خودشان بایستند. ولی ما نباید به آن‌ها تکیه کنیم، فریب بخوریم و اعتماد کنیم. جبهه مقاومت باید منسجم‌تر شود و اقتصاد مقاومتی اساس حرکت ماست و باید بر نیروی خودمان تکیه کنیم.

13 آبان باید ملت ما را با زنجیره‌ی این توطئه‌های جدید آشناتر کند، عزم و اراده مسئولین ما و همه طبقات و جوانان عزیز باید استوارتر شود. استکبار عالمی هم باید بفهمد که این ملت بزرگ فریب آن‌ها را نخواهد خورد و با تمام توان و رشادت در برابر همه این توطئه‌ها به فضل الهی خواهیم ایستاد.

فردا روزی است که دانش‌آموزان غَرور، دانشجویان رشید، طلاب سرافراز و همه ملت ما در یک آزمون جدید در صحنه مبارزه با دشمن و تحکیم مبانی انقلاب انشاء الله حضور پیدا خواهند کرد.

4. لزوم عنایت به مسائل پزشکی در قم

نکته‌ای را در پایان عرض کنم. مراجعات در خصوص مسائل پزشکی قم همیشه زیاد است. ما تقدیر و تشکر می‌کنیم از همه اقداماتی که انجام شده است. اما همچنان کمبودها و کاستی‌هایی وجود دارد که امیدواریم به طرح‌ها و پروژه‌هایی که وجود دارد اهتمام شود و عنایت بیشتر به مقوله بهداشت، درمان و سلامت قم انجام شود.

یا ایها الذین آمنوا اتقوالله و جاهدوا فی سبیله و اما بعد نقدم اسمی آیات التقدیر و اجمل التحیات و الثناء للاتحاد العالمی لعلماء المقاومه حیث بادروا لعقد مؤتمر دولی فی بیروت عاصمة لبنان و عقدوا اجتماعهم الاول للهیئة التأسیسیه و بحمد الله کان المؤتمر ناجحاً فی هذه الظروف العصبة فی المنطقة و العالم الاسلامی و اکّد العلماء فی بیانهم الختامی فی بیروت علی ان قضیة فلسطین و القدس الشریف هی المسالة الاولی للامة و لابد ان تجعل هذه المسالة فی الدرجة الاولی فی سلّم الاولویات و ان الثورة و المقاومة و الصراع ضد کل مظاهر الطغیان و الاستکبار و خصوصاً الاحتلال الصهیونی و الاستکبار العالمی مازالت مستمرة و نحن هنا من مدینة قم نؤکد علی تأییدنا لهذه المواقف الشجاعة و البیان الختامی لمؤتمر بیروت و ندعوا کل الجهات و خصوصاً المثقفین و العلماء لمواصلة هذا النهج و التجنب عن التفرّق و التمزّق و العصبیات العمیاء و دعم قضیة فلسطینو الکفاحة المستمر فی هذا المجال و ارحب بجمیع الاخوة المشارکین فی صلاة الجمعة من مختلف الدول و ارجو لهم التوفیق آخر دعوانا ان الحمد لله رب العالمین

نسئلک اللهم و ندعوک باسمک العظیم الاعظم الاعز الاجلّ الاکرم یا الله … یاارحم الرحمین. اللهم ارزقنا توفیق الطاعة و بعد المعصیة و صدق النیّة و عرفان الحرمة اللهم انصر الاسلام و اهله و اخذل الکفر و الکفار و المنافقین.اللهم انصر جیوش المسلمین و عساکر المسلمین اللهم اغفر المؤمنین و المومنات والمسلمین و المسلمات، الاحیاء منهم و الاموات، خدایا دل‌های ما را به انوار ایمان و معرفت خود روشن بفرما، مراجع درگذشته، درگذشتگان از این جمع، شهدای دفاع مقدس، انقلاب اسلامی، مدافع حرم و امام شهدا را با اولیای خودت محشور بفرما، ما را ادامه‌دهنده راه آنان مقرر بفرما، ما را از سوگواران راستین سالار شهیدان مقرر بفرما، جبهه انقلاب و مقاومت را در مسیر پیروزی‌های زنجیره‌وار و نهایی قرار بده، ارواح تابناک شهدا و امام شهدا را با اولیای خودت محشور بفرما، مریضان و جانبازان را شفای عاجل عنایت بفرما، توبه و انابه ما را بپذیر و گناهان ما را ببخش و بیامرز،خدایا باران برکات و رحمتت را بر ما نازل بفرما، همه مسافران و شرکت‌کنندگان در اربعین سالار شهیدان را به سلامت بدار، همه خدمت گذاران به این حرکت بزرگ را موفق و موید و منصور بدارخدمتگزاران به اسلام، مقام معظم رهبری، مراجع عظام و خدمت گذاران به کشور و اسلام را مؤید و منصور بدار، خدایا سلام ما را به محضر مولا و آقایمان حضرت ولیعصر ارواحنا فداه ابلاغ بفرما و در فرج نورانی‌اش تعجیل بفرما.

بسم‌الله الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ اللَّهُ الصَّمَدُ لَمْ يلِدْ وَلَمْ يولَدْ وَلَمْ يكُنْ لَهُ كُفُوًا أَحَدٌ[20]


[16]سوره توبه آیه 119

[17]ـ سید رضی، نهج البلاغه، (صبحی صالح)، خ 191 ، ص 284

[18]ـ سوره سبأ، آیه 13

[19]ـ علامه مجلسی، بحارالانوار، ج 45، ص 160: هر حقه ای که می خواهی بزن و هرکاری که می توانی انجام بده، اما یقین داشته باش که اگر می خواهی نام ما را در دنیا محو بکنی، نام ما محو شدنی نیست، آنکه محو و نابود می شود تو هستی…

[20]. سوره اخلاص