مؤلف: استاد علیرضا اعرافی
محقق: جواد ابراهیمی
ناظر: سید نقی موسوی
حجم: 50 صفحه
میزان پیشرفت: اتمام یافته
معرفی کوتاه
مسألهی اعانه والدین به فرزندان، ذیل عنوان مصطلح و قاعدهی فقهی «اعانه» یا زمینهسازی بر ««بِرّ» و اعانه بر «اثم» قرار میگیرد. بررسی این موضوع با بیان کلیات مباحث مقدماتی راجع به قواعد فقهی شروعشده، در ادامه اعانه فرزندان توسط والدین به نیکی و بدی موردبررسی قرار میگیرد.
معرفی مفصل
مسألهی اعانه والدین به فرزندان، ذیل عنوان مصطلح و قاعدهی فقهی «اعانه» یا زمینهسازی بر ««بِرّ» و اعانه بر «اثم» قرار میگیرد. اصل وظیفهی والدین و نیز شیوههای تربیتی والدین در این خصوص، محل بحث است. روش انجام پژوهش شیوهی اجتهادی با تکیه بر تحلیل مفاد ادلهی استنباط حکم فقهی است.
در بررسی این موضوع ابتدا در کلیات مباحث مقدماتی راجع به قواعد فقهی ارائه میشود. در ادامه ابتدا قاعده خاصه اعانه فرزندان در نیکی مطرح میشود. این قاعده ذیل ادله قاعده عامه اعانه بر نیکی از جمله دلیل عقل و نیز آیه دوم سوره مائده قرار دارد و از مصادیق آن است. علاوه بر این برخی ادله روایی که بهخصوص وارد شده، بررسی شده است.
حكمی که با توجه به اين روايات به دست میآید يا آيه آن را افاده میکند، حكم الزامي نيست؛ بلکه رجحانی است. حداقل استحباب برای آن ثابت است؛ بلکه استحباب آن مؤكد است.
در ادامه قاعده خاصه اعانه فرزند بر گناه بررسی شده است. این قاعده نیز ذیل قاعده عامه اعانه بر اثم قرار دارد که مستند به دلیل عقل و آیه دوم سوره مائده است. یکی از مصادیق آن استفاده تکلیف تربیتی والدین نسبت به فرزندان است. درصورتیکه والدین اطمینان داشته باشند اقدامات آنها منجر به گنهکاری فرزندان میشود، از باب اعانه بر اثم حرام است.
مفاد ادلهی اعانهی فرزند، تأکید بر شراکت فاعل باواسطه در ثواب برخی اعمال دیگران (در اینجا شرکت والدین در ثواب و عقاب فرزندان) است. افعالی که در سلسله معلولات اقدامات واسطه (پدر و مادر) قرار میگیرد، به نحوی که آثار و تبعات آن -علاوه بر آثار کوتاهمدت- سالهای طولانی بر جای میماند.