مؤلف: استاد علیرضا اعرافی
محقق: جواد ابراهیمی
ناظر: احمد عابدین زاده
حجم: 100 صفحه
میزان پیشرفت: اتمام یافته
معرفی کوتاه
غش اظهار خلاف واقع درباره جنس مورد معامله از روی خدعه و نیرنگ برای ایراد ضرر مالی به دیگری است. حرمت غش مستند به دلیلعقل و برخی ادله روایی و قاعده لاضرر است.
معرفی مفصل
از جمله مباحث قابل توجه فقه، حوزهی مربوط به حقوق متقابل افراد است. در این حوزه مسائلی نظیر غش در کنار عناوین دیگر همچون تدلیس و خیانت قرار دارد که از نگاه کلان در حیطهی فقه اجتماعي وروابط بين افراد قرار میگیرد.
غش اظهار خلاف واقع درباره جنس مورد معامله از روی خدعه و نیرنگ برای ایراد ضرر مالی به دیگری است. حرمت غش مستند به دلیل عقل و برخی ادله روایی و نیز قاعده لاضرر است. برخی از فقها، حرمت غش را مقتضای ادله اربعه شمردهاند؛ با توجه به اینکه غش نوعی مکر و فریب و تلبیس در معامله با دیگران است و فریب دادن دیگران، توأم با پایمال نمودن حق دیگران و ظلم به آنهاست؛ عقلاً قبیح است. طبق مقتضای قاعده لاضرر نیز، هر عملی که موجب ضرر و زیان به دیگران شود حرام است. یکی از مصادیق آن، اضرار به دیگران از طریق خدعه و اعمال غش در بیع و معامله است
مهمترین دلیل در محل بحث برخی روایات (ده روایت) است. در روایت معتبر میفرماید «ليس من المسلمين من غشهم» از كسي كه غش و خدعه كند سلب اسلام شده است؛ در روایت دیگر میفرماید «والغش لا يحل» و غش حرام است. از این دو روایت، حرمت غش استفاده میشود. بههرحال در مجموعه روایات، چند روایت معتبر و موثق در کنار سایر روایاتی که از جهت سندی قابل خدشه است بیان شده که اطلاق برخی از روایات شامل بيع و غير بيع و غير معاملات است و برخی نیز تنها مربوط به بيع است. از نظر حکمی نیز حرمت غش با توجه به مجموعه ادله روایی ارائهشده بهصورت مطلققابل اثبات است.