مؤلف: استاد علیرضا اعرافی
محقق: مهدی شکرالهی
ناظر: سید نقی موسوی
میزان پیشرفت: 95%
معرفی کوتاه
نوشتار حاضر در صدد بيان حکم فقهي و وظيفه خانواده در تربيت عبادي فرزندان در قالب دو مسأله آموزش واجبات و مستحبات است.
حکم مستفاد از بحث: تعلیم و تربیت واجبات توسط والدین به عنوان یک واجب کفایی و تعیینی، جزو تکالیف الزامی خانواده است و تعلیم و تربیت تکالیف مستحبی به کودکان بر آنان مستحب است.
معرفی مفصل
پروژه «احکام تربیت عبادی در خانواده» در حدود 105 صفحه توسط استاد تأیید نهایی شده است. در ادامه بحث «بررسي فقهي روشهاي تربيت عبادي» در دستور کار قرار گرفت و فعلاً در حدود 100 صفحه در ردیف ارزیابی استاد محترم می باشد.
در قسمت اول اين کتاب که بحث اصل تربيت عبادي است با استناد به آيات و روايات عامه و خاصه، در باره وظيفه مندي خانواده در تربيت عبادي فرزندان در قالب دو مسأله آموزش واجبات و مستحبات و در صدد بيان حکم فقهي مستنبط از آيات و روايات در اين زمينه به اين نتيجه رسيده شد. با بررسی ادله عامه و خاصه قرآنی و روایی حکم مستفاد از آنها عبارت است از این که خانواده به ویژه پدر و مادر نسبت به آموزش همه مسایل مربوط به فرزندان خویش که در آینده یا بالفعل لازم دارند ـ به ویژه نسبت به تربیت عبادی در همه دورهها به عنوان یک وظیفه شرعی ـ مکلف هستند. این حکم با توجه به این است که در اکثریت روایات صیغه «امر» و تعبیر «مؤاخذه» آمده است و امر در صورت تأثیر، ظهور در وجوب دارد. همچنین در ضمن بررسی ادله ثابت شد که با توجه به قرائن موجود در ادله، مراد از امر در آیات و روایات، امر مولوی و تأسیسی است، از این رو در یک حوزه عام به عنوان یک تکلیف الزامی باید فرزند خویش را در انجام واجبات الهی و ترک معاصی امر و نهی کنند که این امر در واقع صیانت و حفظ خانواده از عوامل عذاب آفرین و نفع رسانی و دفع ضرر معنوی و اُخروی از آنان است. در حوزه واجبات خاص مانند نماز و روزه، پدر و مادر به نحو الزام یا مستحب مؤکَد موظف هستند فرزند خود را از سن هفت سالگی نسبت به نماز امر و در صورت ترک بازخواست نمایند. البته این حکم نسبت به دختران که دو سال دیگر به تکالیف میرسند اولویتی فراتر دارد.
بنابراین در بحث تربیت عبادی میتوان این ادعا را نمود که بر پدر و مادر واجب است که با تعامل و مشورت و با برنامهریزی و هماهنگی نسبت به آشناسازی و آموزش کودکان با مناسک و وظایف عبادی و همچنین امر فرزند خود نسبت به انجام عبادات به ویژه نماز و روزه در دورههای مختلف، نهایت اهتمام و جدَیت را به کار بگیرند تا از این رهگذر فرزندی مؤمن و متعبَد تربیت کنند. چنانکه این سیره و رویة همه انبیاء عظام و اولیاء الهی (علیهم السلام) نسبت به اهل بیت خویش به ویژه فرزندان بوده است.
به طور خلاصه اهتمام نسبت به همه امور مربوط به فرزندان به ویژه تعلیم و تربیت واجبات در طول عمر والدین به عنوان یک واجب تعیینی، جزو تکالیف الزامی خانوادگی است و باید نسبت به آموزش و تربیت آن اقدام کنند. همچنین تعلیم و تربیت تکالیف و وظایف مستحبی نیز به کودکان بر آنان مستحب بلکه لازم است.